Plusy u przełożonego mają wpływ na karierę

Pracodawca zaczyna oceniać pracownika już na etapie rekrutacji. Dobre wyniki mogą oznaczać awans lub premię. Złe – pożegnanie z firmą

Coraz częściej nowoczesne systemy zarządzania personelem przewidują różne formy oceny pracowników. Kodeks pracy nie mówi jednak, w jakich odstępach czasu może następować weryfikacja zatrudnionych czy też jakie kryteria oceny trzeba w niej stosować. Takie zasady muszą więc być ustalone w przepisach wewnętrznych firmy.

Pracownik musi bowiem wiedzieć, za co i jak będzie oceniany. W myśl wyroku SN z 10 listopada 1998 r. (sygn. I PKN 428/98) pracownik, któremu powierza się określone stanowisko i stawia określone wymagania, powinien być oceniany pod kątem wyznaczonych mu obowiązków i wymagań.

Nie mogą natomiast stanowić kryterium oceny jego pracy oczekiwania pracodawcy, o których pracownik nie wiedział, zawierając umowę o pracę i o których pracodawca nie informuje go w czasie trwania zatrudnienia.

Ma to tym większe znaczenie, że taka ocena jest najczęściej stosowana przy typowaniu kandydatów do zwolnienia. Wówczas, w myśl wyroku SN z 19 grudnia 1997 r., pracodawca powinien używać obiektywnych i sprawiedliwych kryteriów oceny pracowników i wyników ich pracy – zgodnie z art. 94 pkt 9 k.p.

Samorządowcy pod lupą

Inaczej jest z zatrudnionymi w administracji samorządowej i urzędach państwowych. W ich przypadku przepisy przewidują obowiązek okresowej oceny pracowników.

Dla samorządowców ustala go ustawa z 18 grudnia 2008 r. o pracownikach samorządowych (DzU nr 223, poz. 1458). W myśl art. 27 tej ustawy pracownik samorządowy zatrudniony na stanowisku urzędniczym, w tym także kierowniczym, podlega okresowej ocenie, nie rzadziej niż raz na dwa lata i nie częściej niż raz na sześć miesięcy.

Zasady i kryteria oceny pracowników ustalają same urzędy. W zależności od ich wielkości czy położenia mogą być różne. Gdy praca pracownika samorządowego zostanie oceniona negatywnie, ponowna weryfikacja następuje nie wcześniej niż po upływie trzech miesięcy. Otrzymanie ponownej złej oceny skutkuje, z mocy prawa, rozwiązaniem umowy o pracę, z zachowaniem okresów wypowiedzenia.

W administracji

Sprawy inaczej się mają w służbie cywilnej. Dla niej kryteria oceny szczegółowo ustalają przepisy ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (DzU nr 227, poz. 1505) oraz rozporządzenie z 8 maja 2009 r. w sprawie warunków i sposobu przeprowadzania ocen okresowych członków korpusu służby cywilnej (DzU nr 74, poz. 633). W myśl art. 81 tej ustawy urzędnicy i pracownicy służby cywilnej zatrudnieni na czas nieokreślony raz na dwa lata podlegają okresowej ocenie. Jeżeli otrzymają podwójną negatywną ocenę, to podobnie jak pracownicy samorządowi, tracą pracę z mocy prawa.

W myśl Karty nauczyciela ocenie podlegają także pedagodzy. Sposób postępowania w takich sprawach szczegółowo określa rozporządzenie ministra edukacji narodowej z 2 listopada 2000 r. w sprawie kryteriów i trybu dokonywania oceny pracy nauczyciela, trybu postępowania odwoławczego oraz składu i sposobu powoływania zespołu oceniającego (DzU nr 98, poz. 1066). Oceny nauczycieli mogą się odbywać z inicjatywy samego pedagoga, dyrektora szkoły, kuratorium oświaty, a nawet rady rodziców.

Ważna i podwyżka, i nagana

Kodeks pracy nie reguluje zasad oceny pracowników. Jedyną wskazówkę w tym zakresie daje art. 94 pkt 9 k.p., który mówi, że podczas przeprowadzania takiej oceny każdy pracodawca jest zobowiązany stosować obiektywne i sprawiedliwe kryteria. Z praktyki sądowej wynika, że jako pozytywna ocena pracownika może być także traktowane przyznanie mu wcześniej podwyżki bądź awansowanie na wyższe stanowisko. Na złą ocenę pracy zatrudnionego mogą zaś wpływać nałożone na niego w ciągu ostatniego roku kary dyscyplinarne i nagany. Zgodnie bowiem z art. 113 kodeksu pracy karę nałożoną na pracownika uważa się za niebyłą po 12 miesiącach nienagannego wykonywania obowiązków. Po upływie tego okresu wszelkie informacje na ten temat powinny więc zostać usunięte z akt osobowych zatrudnionego.

Kryteria w służbie cywilnej

Szeregowi pracownicy i urzędnicy mianowani:

Obowiązkowe:

- rzetelność i terminowość

- wiedza specjalistyczna i umiejętność jej wykorzystania

- zorientowanie na osiąganie celów

- doskonalenie zawodowe

Do wyboru:

- umiejętność obsługi urządzeń technicznych

- znajomość języka obcego

- skuteczna komunikacja

- umiejętność współpracy

- pozytywne podejście do klienta

- umiejętność negocjowania

- zarządzanie zasobami

- zarządzanie personelem

- podejmowanie decyzji i odpowiedzialność

- radzenie sobie w sytuacjach kryzysowych

- samodzielność i inicjatywa

- kreatywność

- planowanie i myślenie strategiczne

- umiejętności analityczne

Kierownictwo (wszystkie kryteria są obowiązkowe):

- rzetelność i terminowość

- planowanie działań i organizowanie swojej pracy

- zarządzanie personelem

- podejmowanie decyzji i odpowiedzialność

- planowanie i myślenie strategiczne

- skuteczna komunikacja

- radzenie sobie w sytuacjach kryzysowych

- zarządzanie zasobami

- umiejętność negocjowania

Różne terminy na weryfikację

Zgodnie z art. 81 ust. 4 ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej ocenę okresową sporządza się co 24 miesiące. Przepis ten wszedł w życie 24 marca 2009 r., co oznacza, że wprowadzony ustawowo sztywny termin weryfikacji pracowników ma zastosowanie do ocen okresowych zorganizowanych po 23 marca 2009 r.

Dla pracowników służby cywilnej wcześniej zatrudnionych na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony dwuletni termin na dokonanie oceny zaczyna więc biec od dnia wejścia w życie nowej ustawy o służbie cywilnej.

Dla osób zatrudnionych w służbie cywilnej po 24 marca 2009 r. termin sporządzenia oceny okresowej po raz pierwszy należy liczyć od dnia nawiązania stosunku pracy na czas nieokreślony.

Czytaj też:

- "Najlepsi w wojsku dostaną dodatek"

- "Jak się odwołać od czerwonej kartki"

masz pytanie, wyślij e-mail do autora

m.rzemek@rp.pl

Artykuł ukazał się w Rzeczpopolitej dnia: 02-12-2009
Autor: Mateusz Rzemek

Chciałbyś mieć wyszukiwarkę ofert pracy na swojej stronie czy blogu? Nic prostszego. Należy wejść na stronę kreatora wyszukiwarki ofert pracy i wybrać odpowiednie parametry (np. miasto, województwo, branża). Wygenerowany kod jest już gotowy do wstawienia na Twoją stronę.

Zobacz też: nauczyciel - oferty pracy, pedagog - oferty pracy, rektor - oferty pracy, praktyki - informacje, Ocena pracownika - przykład