Krzyża nie trzeba się bać

Czytaj także w Życiu Warszawy Online

Dużo jest krzyży w przestrzeni publicznej. Są na placach, w podwórkach, przy ulicy. Niektórzy twierdzą, że to już przesyt tego symbolu – mówi prof. Krzysztof Koseła, socjolog z Uniwersytetu  Warszawskiego.

Dodaje, że krzyż jest elementem, który wpisany jest już w panoramę miasta. – Ale sprawa krzyża przed Pałacem Prezydenckim była wykorzystana politycznie. A ten symbol nie ma to związku z polityką i nie powinno się go do tego wykorzystywać – dodaje prof.

Z badań przeprowadzonych w ubiegłym roku przez    pracowników UKSW wynika, że ok. 52 proc. mieszkańców stolicy opowiada się za obecnością krzyża w przedszkolach, szkołach i na wyższych uczelniach. Jeszcze większa akceptacja dla krzyża jest w szpitalach –  sięga prawie 60 proc. – i  domach opieki społecznej (57 proc.).

– Najmniej osób deklarowało akceptację dla obecności krzyża w Sejmie i urzędach. Przeciwko było ok. 17 – 19 proc. badanych – mówi ks. prof. Sławomir Zaręba z UKSW.

Wśród warszawiaków, którzy przeciwstawiali się obecności krzyża w przestrzeni publicznej, ponad 50 proc. stanowiły  osoby deklarujące się jako niepraktykujące religii. 46 proc. z tej grupy deklarowało się jako osoby niewierzące albo obojętne religijnie, 25 proc. stanowili inteligenci z wykształceniem wyższym.

Socjologowie przyznają, że antyklerykalne i antyreligijne nastawienie widoczne jest głównie wśród ludzi młodych. Także obojętność w stosunku do obecności krzyża w przestrzeni publicznej deklarowało prawie 46 proc. osób w przedziale wiekowym 25 – 34 lata. Wśród emerytów odsetek ten wynosił tylko 25 proc.

Nie dziwi to politologa Bartłomieja Biskupa.

– Młodzi zawsze się buntują i trzeba to uszanować – mówi Biskup. I dodaje, że tak naprawdę za państwem całkowicie laickim opowiada się tylko niespełna 18 proc. warszawiaków.

Ale wielu z nich twierdzi, że krzyż w przestrzeni publicznej jest im obojętny. Częściej deklarują to mężczyźni, którzy stanowią 36 proc. (kobiety to

33 proc). Obojętność w stosunku do wieszania krzyża w urzędach publicznych zadeklarowało prawie 50 proc. warszawiaków z wykształceniem podstawowym i 32 proc. z wykształceniem średnim. W tej grupie tylko 11 proc. zadeklarowało się jako osoby głęboko wierzące, a 50 proc. określiło siebie jako osoby przywiązane do praktyk religijnych.

– Z badań wynika, że na jednym biegunie są osoby wierzące, praktykujące i te w wieku emerytalnym. Na drugim – młodzi warszawiacy, inteligencja i osoby indyferentne, niewierzące – mówi prof. Zaręba.

– Ale ponad 90 proc. warszawiaków w badaniach przyznaje się do religii rzymsko-katolickiej – mówi Biskup.

Socjologowie podkreślają też, że religijność nie skupia się tylko w Kościele, ale także jest obecna w przestrzeni publicznej.

– Dużo się ostatnio mówi o państwie świeckim. Ale pamiętajmy też o wolności przekonań i możliwości eksponowania symboli, do których jesteśmy przywiązani – mówi prof. Jerzy Regulski, szef Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej. – Bo demokracja to możliwość wyrażania poglądów i religii. Trzeba to robić w mądry sposób. Nie trzeba się bać krzyża.

Prof. Koseła dodaje, że badania nie wskazują na rewolucję światopoglądową. Nawet dobry wynik Palikota w stolicy nie jest, jego zdaniem, zaskoczeniem. – Tak jest w dużych, liberalnych miastach – mówi prof. Koseła.

Największą liczbę zwolenników krzyża w salach czy na korytarzach różnych instytucji mają podopieczni i ich opiekunowie z domów opieki społecznej. Prawie co drugi nasz respondent stwierdził, że w tych placówkach powinny wisieć symbole religijne. Wynika to chyba z historycznego postrzegania Kościoła. W przeszłości to właśnie Kościół, a przede wszystkim zakony zakładały szpitale, zajmowały się więźniami i w ochronkach osieroconymi dziećmi. I dalej Kościół tak jest postrzegany, trochę jak organizacja charytatywna. Ponad 50 proc. respondentów chciało też zawiesić religijne symbole w przedszkolu i na uczelni. To dowód na to, że krzyż spełnia także funkcje integracyjne i edukacyjne. Z badań wynika też, że ludzie boją się wkraczania tzw. sacrum do ich życia prywatnego i państwowego. Aż 18 proc. badanych mieszkańców Warszawy przyznało, że są przeciw wieszaniu krzyża w przestrzeni publicznej. Ale z kolei 45 proc. mieszkańców Warszawy jest nastawionych pozytywnie do religijnych symboli w szkole, przychodni czy w urzędzie. A więc poglądy na wieszanie symboli religijnych są podzielone, co jest charakterystyczne dla dużych miast i aglomeracji, gdzie jest różnorodność postaw. Z naszych badań socjologicznych wynika też, że współcześnie Kościół jest postrzegany przede wszystkim jako instytucja pracująca na rzecz drugiego człowieka. Ludzie mówią, że na tym polega dziś Chrystusowe przesłanie Kościoła.