Nauczyciel nie wygra z Google'em

Jaki jest sens podawania wiedzy uczniom, jeśli oni w ciągu paru sekund ją znajdą? – mówi Grzegorz Lorek, pedagog roku

Polscy uczniowie coraz lepiej wypadają w przeprowadzanych co trzy lata badaniach PISA (z ang. Program Międzynarodowej Oceny Umiejętności Uczniów), jeśli chodzi o zadania sprawdzające rozumowanie w naukach przyrodniczych. Postęp jest znaczący, bo w 2006 r. odsetek najsłabszych uczniów wynosił 17 proc., a w 2009 – 13 proc. Ten skok dostrzegli międzynarodowi eksperci. Nauczyciel z I LO w Lesznie jako jedyny z naszej części Europy został zaproszony na konferencję WISE (World Innovation Summit for Education) poświęconą m.in. nowoczesnym metodom kształcenia, by opowiedział, jak zachęca uczniów do nauk przyrodniczych. Spotkanie odbędzie się 1 – 3 listopada w stolicy Kataru.

Rz: Wchodzi pan do klasy i...

Grzegorz Lorek, nauczyciel biologii: Stale pamiętam, że żyjemy w czasach, kiedy istnieje jeden nauczyciel o gigantycznej wiedzy i my, zwykli nauczyciele, nie jesteśmy w stanie go pokonać.

Ten facet nazywa się Google. Lepiej więc skoncentrować swoje wysiłki w nauczaniu uczniów na tym, by być bardziej efektywnym w wyszukiwaniu ciekawych i najnowszych informacji niż pan Google. Wyszukiwaniu, a nie podawaniu.

Druga sprawa to taka, że nauczyciel przychodzi do szkoły i ma przed sobą żywych ludzi – uczniów. Trzeba traktować ich jak przygodę. A przygoda ma to do siebie, że wiesz, gdzie się zaczyna, ale nie wiesz, gdzie się skończy. Jak założyłeś sobie w 100 proc., jaki będzie finał przedsięwzięcia, to niedobrze.

Dlaczego?

Bo to bardzo mocno ogranicza. Myślenie o czymś w kategoriach przygody pozostawia masę furtek. Wszyscy dziś mówią, że ważna jest w szkole matematyka. No to ja mam takie jedno najważniejsze równanie współczesnej edukacji: jeden znak zapytania ma większą wartość niż trzy wykrzykniki. Czyli jak twoja lekcja, nauczycielu, kończy się wykrzyknikami, to uważaj, bo to kiepski syndrom. Jak się kończy pytaniami, to robota dobrze jest zrobiona, bo uczniowie z tymi pytaniami pójdą do domu i twoja lekcja będzie żyła.

A co z wykrzyknikami?

Wykrzyknik na końcu to jak odcięcie czegoś nożem. Nauczyciel wykrzyknikiem zamyka wątpliwości uczniów, oni już sami nie drążą, nie pytają, bo nauczyciel wszystko rozstrzygnął.

Zostawia pan uczniów z nierozstrzygniętymi sprawami?

Przestałem notować, ale mam kilka tysięcy pytań uczniów zadanych mi na lekcji biologii, na które nie znam odpowiedzi. A pytania padają różne, bo na moich lekcjach jedyne głupie pytania to takie, na które pytający zna odpowiedź, bo to strata energii. Pozostałe są dopuszczalne.

Na przykład?

Co się Lorek stanie, jak przekroczysz prędkość światła? Jak powiem, że nie mogę przekroczyć prędkości światła, to niedobrze, bo według współczesnej wiedzy nie można, ale już są najnowsze badania, które mówią, że neutrina mogą się poruszać z prędkością większą od światła. I spróbuj tu w takiej kwestii postawić wykrzyknik. No nie można. Są same znaki zapytania.

Mówi pan, że nauczyciel nie powinien koncentrować się na podawaniu wiedzy. Dlaczego?

Jaki jest sens podawania wiedzy uczniom, jeśli oni w ciągu paru sekund ją znajdą? Stało się: jedno kliknięcie i uczeń uzyskuje tyle informacji o komórce, ile jestem mu w stanie podać w ciągu dwóch godzin. On tylko nie będzie umiał zweryfikować wiarygodności tych informacji.

Jak to ma zrobić bez przekazanej przez nauczyciela wiedzy?

Nie chodzi o to, by zupełnie wiedzy nie podawać. Konieczny jest ten minimalny szkielet, ale na tym minimalnym szkielecie starajmy się tak pracować, by uczniowie sami szukali informacji. Nie będą ich szukać, jak ich do tego nie zachęcimy albo nie zmusimy.

Jak pan to robi?

To generalnie proste rzeczy. Znaczne ważniejsze dziś niż sama informacja jest jej źródło. A skąd pochodzi wiedza ludzkości o otaczającym nas świecie? Z dokonań innych ludzi. Chcąc więc ustalić źródło informacji, muszę ustalić, kto jest jej autorem. W dzisiejszych czasach dotarcie do autora jakiegoś artykułu naukowego trwa chwilę. Na e-maile uczniów odpisują światowej sławy naukowcy, nobliści, a jak nie oni, to ich sekretarki.

Artykuł "Nauczyciel nie wygra z Google'em" ukazał się w Rzeczpopolitej dnia: 28-10-2011
Autor:

Wzory listów motywacyjnych i CV

Zobacz też: nauczyciel - oferty pracy, pedagog - oferty pracy