Wsparcie osób niepełnosprawnych. Biura karier.

Opracowanie:
Zespół Biura Karier Osób Niepełnosprawnych przy Fundacji Pomocy Matematykom i Informatykom Niesprawnym Ruchowo

1. Wstęp
"Procedura wsparcia bezrobotnych osób niepełnosprawnych" stanowi zbiór doświadczeń zespołu realizującego projekt pt. "Kompleksowe działania na rzecz aktywizacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych. Doradztwo - edukacja - staże - pośrednictwo pracy - monitoring zatrudnienia.", który realizowany był w okresie od października 2004r. do września 2005r.
Procedura powstawała praktycznie przez cały czas trwania projektu, gdyż była wielokrotnie modyfikowana. Wynikało to z jej założeń - miała zawierać wiedzę na temat aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych oraz wiedzę zdobytą na podstawie doświadczeń uzyskanych w trakcie realizacji Projektu.





Opracowywaliśmy Procedurę z myślą o różnorakich Czytelnikach: zarówno tych, którzy dopiero zaczynają zajmować się aktywizacją zawodową grup społecznych zagrożonych wykluczeniem, jak i tych, którzy mieli już na tym polu pierwsze doświadczenia. Mamy nadzieję, że tym pierwszym - pomoże określić ramy działań i wystrzec się błędów, które my popełniliśmy, drugim natomiast - służyć będzie jako materiał pomocniczy, porównawczy i uzupełniający.

Mamy nadzieję, iż Procedura jest na tyle uniwersalna, że jej adresatem mogą być organizacje i instytucje działające na polu aktywizacji zawodowej różnych grup zagrożonych wykluczeniem i bezrobociem, np.: "zdrowych" bezrobotnych, bezdomnych, kobiet reintegrujących się na rynku pracy itp.

Mamy nadzieję, że lektura Procedury spełni Państwa oczekiwania, lecz jeśli będziecie Państwo odczuwali niedosyt informacji- zapraszamy - pracownicy Biura Karier z przyjemnością udzielą - w miarę swoich możliwości - wszelkich dodatkowych informacji. Prosimy o kontakt pod warszawskim numerem telefonu: 22/848 98 91 lub e-mail: fundacja@idn.org.pl

Zapraszamy!

2. O Fundacji

W niniejszym rozdziale postaramy się przybliżyć Państwu krótko działalność naszej Fundacji. Trudno bowiem mówić o procedurach, jeśli nie przybliży się ich autora.
Fundacja Pomocy Matematykom i Informatykom Niesprawnym Ruchowo (FPMiINR) istnieje już 15 lat - powstała w 1990 roku z inicjatywy środowisk związanych z Instytutem Podstaw Informatyki Polskiej Akademii Nauk. Pierwotnie jej głównym celem było wspomaganie matematyków i informatyków z uszkodzeniami narządu ruchu. Z czasem jednak misja ewaluowała i obecnie statut określa ją w sposób następujący:

"Celem działań Fundacji jest prowadzenie nieodpłatnej działalności pożytku publicznego poprzez aktywizację zawodową i społeczną osób niepełnosprawnych, przede wszystkim niesprawnych ruchowo informatyków, matematyków i innych osób, które wykorzystują informatykę jako narzędzie pracy oraz zapewnianie im możliwości ekonomicznego usamodzielniania się, społecznej akceptacji i samorealizacji, a także podejmowanie działań zapobiegających marginalizacji środowiska niepełnosprawnych."

Fundacja jest inicjatorem i administratorem Pierwszego Węzła Internetu dla Niepełnosprawnych - IdN1, który stwarza wyjątkową szansę aktywizacji zawodowej dla ciężko poszkodowanych ruchowo osób niepełnosprawnych. FPMiINR administruje serwerami IdN1 z Komputerowego Laboratorium Inwalidów Ruchu - KLABIR, w którym prowadzone są szkolenia komputerowe dla osób niepełnosprawnych. Dotychczas przeszkolono nieodpłatnie, dzięki różnym dotacjom, ponad 1500 osób niepełnosprawnych. Od 1997 roku prowadzony jest projekt "Warsztat Aktywizacji Zawodowej - pomoc i samopomoc - sprzężenie zwrotne", w którym nauka informatyki łączy się z psychologicznym programem aktywizacji zawodowej i społecznej. W trakcie 24 edycji Warsztatów przeszkolono ponad 600 osób niepełnosprawnych, z których ok. 60% uzyskało pracę w różnych formach zatrudnienia, wiele podjęło zaniedbaną ongiś naukę na poziomie średnim i wyższym. Prowadzone są także szkolenia w systemie zdalnym przygotowujące do uzyskania certyfikatu Europejskiego Komputerowego Prawa Jazdy (ECDL).

Fundacja rozwija sieć lokalnych komórek Internetu dla Niepełnosprawnych, (koordynowanych przez niepełnosprawnych liderów w różnych regionach Polski) i prowadzi serwis Internetowy www.idn.org.pl., który może poszczycić się średnią około 10 000 odwiedzin miesięcznie. Fundacja dostrzega, jaką szansą dla osób niepełnosprawnych ruchowo może być telepraca rozumiana jako praca na odległość z zastosowaniem komputera i Internetu oraz teleedukacja również wykorzystująca technologie Internetowe, dzięki którym więcej osób niepełnosprawne może podnosić kwalifikacje zawodowe. Realizujemy projekty tematyczne stwarzając w ten sposób możliwości zatrudnienia osób niepełnosprawnych jako wykonawców w projektach- najczęściej w formie telepracy, a także opracowujemy multimedialne programy edukacyjne. W swoim dorobku Fundacja posiada multimedialne programy szkoleniowe: "Zdalny tłumacz", "Telemarketer", "Administrator PC", "Doradca środowiskowy osób niepełnosprawnych z pobliskiego terenu" - w ramach programu Leonardo da Vinci; "Własna firma - szansa na godne życie" oraz "Własna Firma -droga do sukcesu"- w ramach Programu Edukacji Przedsiębiorczości NBP.

Od początku swego istnienia Fundacja promuje telepracę - jako dogodną, a często jedyną formę pracy dla osób niesprawnych ruchowo. Telepracy i teleedukacji poświęconych zostało już VI edycji seminariów "Internet dla Niepełnosprawnych". Telepracy poświęcony był 2-letni projekt realizowany w latach 2001-2003 w ramach programu Leonardo da Vinci, którego celem było opracowanie multimedialnych pakietów szkoleniowych zwanych Elektronicznymi Symulatorami Stanowisk Pracy (e-SSP) wspomagających przygotowanie osób niepełnosprawnych do 4 zawodów: telemarketera, zdalnego tłumacza, administratora PC oraz doradcy środowiskowego osób niepełnosprawnych z pobliskiego terenu.
Główne źródła finansowania ww. projektów to: Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, samorząd warszawski, Fundacja Wspólna Droga, Bank Światowy oraz corocznie organizowane Charytatywne Bale Informatyków.

Działalność Fundacji została doceniona m.in. w następujący sposób:
• rok 2000, nagroda "Pro Publico Bono"
• rok 2001, I nagroda Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich za publikację gazety internetowej "Kurier IdN" dla jego wieloletniej redaktorki - p. Krystyny Karwickiej (Członkini Rady Fundacji)
• rok 2002, nagroda "Tele@" przyznana przez organizację Fuga Mundi, w kategorii "Innowacje w Edukacji i Pracy"
• rok 2003, Nagroda Billa Gatesa dla twórcy portalu IdN - p. Krzysztofa Markiewicza - wieloletniego Przewodniczącego zarządu Fundacji;
• rok 2005, nagroda w konkursie pt. "Dobre Praktyki" zorganizowanym przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (jedno spośród 10 równorzędnych miejsc oraz zaproszenie do prezentacji dorobku na terenie całego kraju, jako jedna z czterech organizacji wyłonionych w drodze plebiscytu spośród wszystkich laureatów)


Fundacja posiada uprawnienia kuratoryjne Ministerstwa Edukacji i Sportu (nr KOiW 412/K/95) oraz certyfikaty Agencji Pośrednictwa Pracy na terenie Rzeczypospolitej Polskiej (nr rejestru 947/1a) oraz Agencji Doradztwa Personalnego (nr 947/2), wydane przez Ministerstwo Gospodarki i Pracy.


3. Problem i sposoby jego rozwiązywania
Narodowy Spis Powszechny przeprowadzony w 2002 roku pokazał, że w Polsce jest niemal 5,5 mln osób niepełnosprawnych, co stanowi ponad 14% wszystkich mieszkańców. Wskaźnik zatrudnienia tych osób w wieku 20 - 64 to zaledwie 20,8, co plasuje Polskę na ostatnim miejscu wśród badanych państw (średnia 43,7%). Porównując Polskę z liderami w zatrudnieniu osób niepełnosprawnych - Szwajcarią (wskaźnik zatrudnienia 62,2%) czy Norwegią (61,7%), można zauważyć, iż problem aktywizacji zawodowej tych osób jest w Polsce sprawą pilną i niezwykle ważną (dane pochodzą z publikacji "Plan uporządkowania wydatków publicznych" MGPiPS 2003).

Od kilku lat w statystykach Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie rośnie liczba zarejestrowanych w Urzędzie niepełnosprawnych. Na koniec grudnia 1999 r. na Mazowszu zarejestrowane były 2963 bezrobotne osoby niepełnosprawne. Pod koniec 2002 roku liczba ta wzrosła już do 5056 osób, a na koniec maja 2005 roku niepełnosprawnych bezrobotnych było aż 6232 osób (dane pochodzą ze strony internetowej Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie). Liczby te nie odzwierciedlają faktycznego bezrobocia osób niepełnosprawnych, które jest dużo większe, gdyż zgodnie z przepisami osoba posiadająca stałe źródło dochodu nie może uzyskać statusu osoby bezrobotnej, a jedynie status osoby poszukującej pracy. Większość niepełnosprawnych posiada stałe źródło dochodu - pobiera rentę, a więc nie może się zarejestrować w urzędzie pracy, jako osoba bezrobotna.

Osoby niepełnosprawne stanowią grupę w ogromnym stopniu wykluczoną społecznie, na co składają się czynniki psychologiczne, ekonomiczne (skrajna bieda), zdrowotne i wiele innych. Osoby te są podwójnie narażone na marginalizację zarówno ekonomiczną (wysokie koszty utrzymania, koszty rehabilitacji itp. przy jednoczesnym bezrobociu), społeczną (izolacja systemowa - przedszkola, szkoły specjalne, indywidualny tok nauczania, zakłady pracy chronionej, bariery architektoniczne i komunikacyjne itd.), jak i polityczną (brak ogólnokrajowego, zorganizowanego przedstawicielstwa). Izolacja, marginalizacja osób niepełnosprawnych w Polsce w ostatnich latach pogłębiła się - niewystarczające wykształcenie, brak pracy, szans na aktywność, nędza - wykluczają stopniowo coraz to nowe jednostki wśród osób niepełnosprawnych.

Proporcjonalnie do osób zdrowych, procent osób niepełnosprawnych, które uzyskały dyplom studiów wyższych jest zatrważająco niski (3%). Jest to skutek wieloletniej polityki państwa nie ukierunkowanej na motywowanie osób niepełnosprawnych do podejmowania studiów. Już na najniższym szczeblu edukacji większość dzieci niepełnosprawnych uczyła się w trybie indywidualnym (okrojony program, niski poziom nauczania, brak motywacji grupowej itp.). Nawet obecnie, mimo istnienia wciąż nielicznych integracyjnych placówek edukacyjnych młodzież niepełnosprawna ma dużo gorsze szanse na uzyskanie wykształcenia niż jej zdrowi rówieśnicy. Tylko nieliczny procent osób niepełnosprawnych kończy szkołę średnią, a jeszcze mniejszy uzyskuje dyplom maturalny warunkujący p[odjęcie studiów wyższych.


W obecnej bardzo trudnej sytuacji na rynku pracy nawet ci niepełnosprawni, którym udało się przejść próg matury, czy skończyć studia wyższe nie mają wielkich perspektyw na znalezienie satysfakcjonującej pracy. Duża część niepełnosprawnych nie posiada podstawowych umiejętności koniecznych do poruszania się na rynku pracy, takich jak pisanie CV i listu motywacyjnego, czy umiejętności właściwego zaprezentowania się na rozmowie kwalifikacyjnej. Wielu z nich, nawet po znalezieniu i otrzymaniu pracy ma trudności z utrzymaniem się na stanowisku i dostosowaniem się do trybu, zasad i organizacji pracy.

Ogólnie trudna sytuacja na rynku pracy nie sprzyja zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Urzędy pracy nie mają i nie realizują programu aktywizacji zawodowej i rozwoju indywidualnej ścieżki kariery osoby niepełnosprawnej ograniczając się jedynie do przekazywania informacji o ofertach pracy, a ofert pracy brakuje nawet dla osób zdrowych, atrakcyjniejszych (bo oznaczających mniej problemów do rozwiązania) z punktu widzenia pracodawców. W trzecim sektorze, pomimo istnienia wielu organizacji zajmujących się tematyką osób niepełnosprawnych, wciąż zbyt mało podejmuje kompleksowe działania mające na celu aktywizację zawodową tej grupy na otwartym rynku pracy.

Zgodnie z obowiązującym prawem pracy w każdym zakładzie pracy, w którym zatrudnionych jest 50 bądź więcej osób - 6% zatrudnionych powinni stanowić niepełnosprawni. W przeciwnym razie pracodawca zobowiązany jest do wpłat na rzecz Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Pracodawcy jednak ciągle wolą wnieść opłatę, niż zatrudniać osoby niepełnosprawne, mimo iż funkcjonuje system dopłat do zatrudnionej osoby niepełnosprawnej. Zakłady pracy chronionej się nie sprawdziły i stały się polem do nadużyć. Pracodawcy na otwartym rynku pracy albo nie są świadomi korzyści, jakie zyskują zatrudniając osoby niepełnosprawne, albo nie mają czas na przechodzenie procedury ubiegania się o dofinansowanie dostosowania stanowisk pracy, obawiają się zatrudniać niepełnosprawnych ze względu na powszechnie powielane negatywne stereotypy związane z niepełnosprawnością, nie uznają wartości i wydajności niepełnosprawnych pracowników - a wreszcie - praca w systemie zdalnym (telepraca), ogromnie popularna w krajach Unii Europejskiej, w Polsce wciąż jest traktowana po macoszemu.

Opieka nad niepracującymi osobami niepełnosprawnymi świadczona przez państwo (pomoc społeczną) zamiast usamodzielniać i uspołeczniać prowadzi do uzależnienia od różnych form pomocy finansowej i rzeczowej, co powoduje utrwalanie postaw roszczeniowych i syndromu wyuczonej bezradności osób niepełnosprawnych. Roszczeniowość i bierność osób niepełnosprawnych jest skutecznie podtrzymywana przez polski system edukacji i opieki społecznej. Nie ma bowiem przemyślanej polityki społecznej wobec osób niepełnosprawnych ukierunkowanej na aktywność, samodzielność i wzięcie przez tych ludzi odpowiedzialności za swoje sprawy.

De facto, dla osób niepełnosprawnych praca jest szalenie ważna nie tylko z przyczyn ekonomicznych, ale również psychologicznych. Aktywna zawodowo osoba niepełnosprawna nie pozostaje na jego marginesie. Aktywność zawodowa mogłaby stanowić dla wielu osób niepełnosprawnych nie tylko źródło dochodu, ale być także skutecznym sposobem rehabilitacji społeczno-zawodowej. Dzięki niej osoby niepełnosprawne mogą przestać być biorcą świadczeń od państwa, a stać się ich dawcą, np. płacąc podatki, a nawet zatrudniając innych w swoich własnych przedsiębiorstwach.

Bezrobociu osób niepełnosprawnych można przeciwdziałać jedynie przez wielokierunkową aktywizację społeczną i zawodową osób niepełnosprawnych oraz promocję niepełnosprawnych pracowników wśród polskich pracodawców. Aby podnieść szansę tych osób niepełnosprawnych na czynny udział w życiu społecznym i zawodowym należy objąć je indywidualną opieką, dzięki której każdy będzie mógł realizacji tej ścieżki - aż do momentu zatrudnia oraz przez pierwszy okres pracy.

4. Geneza projektu - pomysły
Niniejsza procedura powstała w wyniku doświadczeń projektu, który realizowaliśmy od października 2004r. do września 2005r. Konieczne wydaje nam się jednak przedstawienie Państwu kolejnych etapów, przez które mozolnie przechodziliśmy, aby zdobyć na tyle szerokie doświadczenie, aby móc opracować niniejszą Procedurę. Zatem trzeba się nieco cofnąć w czasie...


Lata 1990 - 1996 - kursy komputerowe
Działania Fundacji już od jej powołania w 1990 roku były ukierunkowane na aktywizację zawodową osób niepełnosprawnych. W odpowiedzi na powszechnie panujący pogląd, iż głównym problemem w wejściu/powrocie osób niepełnosprawnych na otwarty rynek pracy są ich niskie kwalifikacje zawodowe i brak doświadczenia, zorganizowaliśmy cykle szkoleń informatycznych, dzięki którym inwalidzi ruchu mogli zdobyć atrakcyjny zawód. Szkolenia były na zróżnicowanym poziomie - począwszy od podstaw obsługi komputera (środowisko Windows), poprzez bazy danych, grafikę komputerową i projektowanie stron internetowych, na specjalistycznych programach kończąc.

Lata 1997- 2002 - Warsztaty Aktywizacji Zawodowej
Wkrótce jednak okazało się, że samo wyposażanie w wiedzę i konkretne umiejętności nie wystarcza. Borykaliśmy się bowiem z trudnymi problemami jednostkowymi absolwentów naszych kursów: poczuciem izolacji społecznej, niską samooceną, jak również bardzo często - postawami roszczeniowymi. Dlatego też, mimo iż wielu naszych kursantów znajdowało zatrudnienie, trudno było się cieszyć pełną efektywnością. Mówiąc wprost - tym najsilniejszym, przebojowym, posiadającym wsparcie w rodzinie, wystarczał kurs, który podnosił ich kwalifikacje zawodowe - byli gotowi szukać pracy i często ją znajdowali. Pozostawała jeszcze rzesza tych, którym potrzebna była dodatkowa pomoc. Nie da się bowiem aktywizować zawodowo, jeśli nie pokusimy się o aktywizację społeczną. Środowisko pracownicze to przecież nic innego, jak swoista społeczność.

Dlatego też w 1997 roku czysto szkoleniowa oferta Fundacji została rozszerzona o warsztaty terapeutyczne. Powstał autorski projekt "Warsztat Aktywizacji Zawodowej - pomoc i samopomoc - sprzężenie zwrotne", w którym obok szkoleń informatycznych, równolegle, odbywały się również zajęcia psychologiczne (grupa wsparcia) połączone z praktycznymi ćwiczeniami potrzebnymi osobom powracającym na rynek pracy po dłuższej przerwie bądź wchodzącym nań po raz pierwszy (komunikacja grupowa, sposoby pisania CV i listu motywacyjnego itp.). Warsztaty Aktywizacji Zawodowej (zwane w Fundacji WAZ-ami) odniosły ogromny sukces. Mimo stosunkowo niewielkiej promocji chętnych było bardzo wielu. Kandydaci na WAZ musieli czekać w kolejce ok. 6 miesięcy.


Rok 2003- i obecnie - Warsztaty Aktywizacji Zawodowej - stopień zaawansowany
Sukces "Warsztatów Aktywizacji Zawodowej" niejako "zmusił" w 2003 roku do opracowania i realizacji jego II etapu. Powstał nowy projekt, w którym zajęcia psychologiczne zostały rozdzielone na dwa poziomy: podstawowy - "Pierwszy krok ku samodzielności - program aktywizacji zawodowej" oraz zaawansowany - "Wejść stopień wyżej - program komunikacji społecznej". Od tej pory "Pierwszy krok" skierowany jest do kursantów uczęszczających na podstawy obsługi komputera, natomiast "Wejść stopień wyżej" skierowany jest do absolwentów WAZ-u, którzy pragną odbyć bardziej zaawansowane szkolenia informatyczne. W chwili opracowywania niniejszej Procedury zakończyliśmy zajęcia XXIV WAZ-u i możemy się poszczycić ponad 600 absolwentami naszych warsztatów

Rok 2004 - i obecnie - Biuro Karier Osób Niepełnosprawnych i Agencja Pośrednictwa Pracy


Wszystkie opisane powyżej działania w znacznym stopniu rozszerzyły nasze doświadczenia w pracy z osobami niepełnosprawnymi. Zawdzięczamy to przede wszystkim rzetelnie prowadzonej ewaluacji. Po zakończeniu kursu, każdy uczestnik zobowiązany był do wypełnienia ankiety ewaluacyjnej. Narzędzie to jest często traktowane przez realizatorów projektów jako "zło konieczne" - dowód dla grantodawcy, że założone we wniosku o dotację działania odbyły się, a ich beneficjenci byli usatysfakcjonowani. My staraliśmy się wykorzystać ankiety w taki sposób, aby dowiedzieć się, jak nasze starania oceniają nasi beneficjenci, co można zmienić, co dodać. Ponadto, oprócz ankiet, które często są wypełniane przez ankietowanych w sposób tendencyjny ("nie wypada postawić złej oceny"), staraliśmy się rozmawiać z naszymi kursantami, gdyż w trakcie rozmów bezpośrednich można uzyskać jeszcze więcej informacji. Po zebraniu wszelkich sygnałów stało się dla nas jasne, że WAZ-y, to już za mało, gdyż uzyskać pracę, zwłaszcza stałą, udaje się tylko najlepszym - najsilniejszym. Nasi beneficjenci sygnalizowali potrzebę dalszego wsparcia, wskazywali na to, że ich problemy blokujące aktywne i efektywne poszukiwanie pracy są bardzo złożone i różnorodne. Dzięki WAZ-om zdobywają kwalifikacje, dzięki grupom wsparcia - wsparcie i "pozytywną energię", lecz po pierwszych niepowodzeniach wracają do punktu wyjścia. Niewykorzystywana wiedza komputerowa wylatuje z głowy, porażki w poszukiwaniu pracy - załamują.

Po przeanalizowaniu tych sygnałów postanowiliśmy rozszerzyć naszą ofertę o indywidualne doradztwo zawodowe i psychologiczne oraz o pośrednictwo pracy. Co prawda już wcześniej osoby niepełnosprawne mogły uzyskać w Fundacji pomoc doradczą, jednakże odbywało się to w sposób spontaniczny, nieuregulowany i wynikało z potrzeby chwili. Doradztwo było prowadzone na zasadzie interwencyjnej i w sposób nieformalny. Jeśli jakiś podopieczny zgłosił problem, pytanie - szukaliśmy odpowiedzi lub specjalisty, który nieodpłatnie udzieli pomocy. Miały również próby pośrednictwa pracy - zdarzały się przypadki, iż do Fundacji zgłaszali się pracodawcy (najczęściej zaprzyjaźnione z Fundacją firmy) w poszukiwaniu pracowników.



Wyszukiwano wtedy kandydatów zazwyczaj wśród absolwentów bieżących szkoleń. Były to jednak działania sporadyczne.

Mogliśmy sobie pozwolić na plany rozszerzenia oferty, ponieważ finalizowaliśmy właśnie dzierżawę nowego, większego lokalu. W starej siedzibie Fundacji mieszczącej jedynie malutką pracownię komputerową służącą jednocześnie za salę konferencyjną, pomieszczenie socjalne w korytarzu i niedostępne dla osób niesprawnych ruchowo pomieszczenie na antresoli, żadne dodatkowe działania nie wchodziły w grę. Do zrealizowania naszego pomysłu brakowało jedynie środków. W 2003 roku napisaliśmy wniosek o dotację do Programu "Rozwój Społeczeństwa Obywatelskiego - Phare 2001 - Średnie Dotacje". Po kilkumiesięcznym oczekiwaniu okazało się jednak, że nasz projekt pt.:"Szkolenie i doradztwo zawodowe oraz pośrednictwo pracy - droga do samodzielności ekonomicznej osób niepełnosprawnych" został odrzucony. Mimo tej porażki nie zrezygnowaliśmy z dalszych starań. Zmieniliśmy nieco założenia projektu (okroiliśmy działania i zrezygnowaliśmy z partnerstwa z brytyjską organizacją pozarządową, aby projekt był mniej wielowątkowy, a przez to bardziej przejrzysty) i złożyliśmy wniosek do Programu "Integracja Społeczna i zawodowa grup zagrożonych wykluczeniem - PHARE 2002 - Aktywne formy zwalczania bezrobocia" oraz drugi - zakładający działania na minimalna skalę - do Programu "Partner" Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Po kolejnym kilkumiesięcznym nerwowym oczekiwaniu okazało się, że tym razem odnieśliśmy sukces! Obydwa projekty zostały przyjęte. W 2004 roku ruszyło Biuro Karier Osób Niepełnosprawnych i działająca przy nim Agencja Pośrednictwa Pracy dla Osób Niepełnosprawnych stanowiące zalążek Centrum Edukacji i Aktywizacji Zawodowej Osób Niepełnosprawnych. Centrum stanowić będzie unikalną placówkę, w której osoba niepełnosprawna poszukująca pracy zyska kompleksową pomoc. Centrum już teraz oferuje m.in.: szkolenia stacjonarne i zdalne (e-learningowe), doradztwo zawodowe, pośrednictwo pracy, staże oraz bezpłatną ogólnodostępną dla osób niepełnosprawnych kawiarenkę internetową.

5. Założenia projektu

Tytuł i zasięg projektu

Projekt nazwaliśmy dość długim, aczkolwiek wszystko wyjaśniającym tytułem: "Kompleksowe działania na rzecz aktywizacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych. Doradztwo - edukacja - staże - pośrednictwo pracy - monitoring zatrudnienia."

Słowem - kluczem jest kompleksowość. Byliśmy bowiem przekonani, iż stawiając sobie za cel wzrost szans na zatrudnienie na otwartym rynku
pracy osób niepełnosprawnych - grupy marginalizowanej społecznie, ekonomicznie i politycznie, konieczne jest prowadzenie działań wielopłaszczyznowych i komplementarnych.
Jak już zostało napisane wcześniej, poszczególne działania tego kompleksowego programu były realizowane już wcześniej, jednakże z braku środków - na dużo mniejszą skalę i nie równolegle. Projekt miał natomiast pozwolić na rozszerzenie skali działań (ilościowej i jakościowej) oraz grupy beneficjentów. Założyliśmy bowiem, że działania projektu będą skupione na Warszawie i okolicach (w Warszawie mieści się siedziba i lokal Fundacji), jednakże zasięg oddziaływań będzie ogólnopolski dzięki zdalnym konsultacjom doradców zawodowych i środowiskowych, stronie www projektu, Internetowej Giełdzie Pracy, konferencji upowszechniającej doświadczenia projektu, której uczestnikami będą osoby niepełnosprawne oraz przedstawiciele instytucji i organizacji zrzeszających osoby niepełnosprawne i działających na ich rzecz z całego kraju oraz oczywiście dzięki niniejszej Procedurze.

Cele projektu

Opracowując projekt mieliśmy zamiar zrealizować następujące cele szczegółowe:

• rozszerzenie oferty szkoleniowej Fundacji o indywidualne doradztwo zawodowe, psychologiczne i środowiskowe oraz o pośrednictwo pracy

Przesłanki do tego celu zostały szczegółowo opisane w rozdziale pt.: "Geneza projektu". Jak już zaznaczyliśmy chodziło nam o możliwość rozszerzenia naszych działań, które polegały przede wszystkim na organizacji kursów komputerowych i warsztatów psychologicznych o doradztwo (konsultacje zawodowe, środowiskowe i

psychologiczne) i pośrednictwo pracy. Stawiając sobie ten cel byliśmy przekonani, że rozszerzenie naszej oferty szkoleniowej o elementy doradztwa i pośrednictwa pracy jest konieczne dla dalszego rozwoju naszej Fundacji. Każda firma, która chce być konkurencyjna na rynku musi "iść z duchem czasu" - prowadzić badania i dopasowywać swoją ofertę do potrzeb klientów, tak samo musi postępować organizacja pozarządowa, która stawia sobie za cel efektywną pomoc swoim beneficjentom.

• organizacja Biura Karier Osób Niepełnosprawnych oraz Agencji Pośrednictwa Pracy dla Osób Niepełnosprawnych

Przygotowanie i wdrożenie nowego działania to dla organizacji spory wysiłek - konieczne jest przygotowanie pomieszczeń (w naszym przypadku większość beneficjentów, jak również część realizatorów projektu - to osoby niesprawne ruchowo), zakup i instalacja sprzętu, mebli, zaangażowanie wykwalifikowanego personelu, opracowanie i wdrożenie procedur komunikacyjnych i ewaluacyjnych, spełnienie wymogów formalnych i wiele innych czynności. Dlatego też jako jeden z celów projektu postawiliśmy sobie uruchomienie Biura Karier Osób Niepełnosprawnych oraz Agencji Pośrednictwa Pracy dla Osób Niepełnosprawnych.


• wypracowanie procedury wsparcia bezrobotnych osób niepełnosprawnych

Nie przez przypadek ten cel nie znajduje się na ostatnim miejscu. Tak jak pisaliśmy we wstępie - założeniem niniejszej Procedury było zebranie doświadczeń z realizacji całego projektu. Zaplanowaliśmy, że Procedura nie będzie pisana post factum, lecz od samego początku prowadzenia działań. Istotne jest również to, iż naszym celem było wypracowanie, a nie jedynie opisanie Procedury. Projekt miał bowiem charakter pilotażowy. Wcześniej nie prowadziliśmy doradztwa i pośrednictwa pracy w tak szerokim zakresie, ani na tak dużą skalę. Postawiliśmy sobie taki cel, aby w trakcie realizacji projektu dopracować się najlepszej metody aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych, aby móc ją później powielać i udostępniać innym zainteresowanym organizacjom. Być może nasze doświadczenia zainspirują innych, a jednocześnie ustrzegą przed popełnieniem błędów.

• opracowanie, wdrożenie, a następnie bieżąca aktualizacja Internetowej Giełdy Pracy

Internet jest jednym z ważniejszych narzędzi wykorzystywanych przez naszą Fundację w aktywizacji społecznej i zawodowej osób niepełnosprawnych. Założyliśmy więc, że również doskonałym pomysłem na komunikację z beneficjentami projektu będzie strona internetowa opisująca projekt oraz Internetowa Giełda Pracy - serwis, w którym będą "wywieszane" oferty pracy, a osoby niepełnosprawne będą mogły zamieścić swoje CV.

• ustalenie jednostkowych potrzeb każdego z beneficjentów i zaplanowanie indywidualnej ścieżki rozwoju zawodowego

Cel ten pokazuje, iż postawiliśmy sobie za zadanie podmiotowe podejście do każdego beneficjenta. Założyliśmy, że Biuro Karier będzie miejscem, w którym beneficjenci będą mogli wraz ze specjalistami zaplanować indywidualną ścieżkę rozwoju własnej kariery zawodowej. W zależności od potrzeb i predyspozycji będą oni kierowani do poszczególnych specjalistów -doradców. Ustalenie jednostkowych potrzeb każdego z beneficjentów i zaplanowanie indywidualnej ścieżki rozwoju zawodowego postanowiliśmy wypracowywać etapami:

Etap I - ankieta wstępna
Założyliśmy, że każda osoba niepełnosprawna, która trafi do Biura Karier dostanie do wypełnienia ankietę (dostępną również na stronie www projektu). Pytania zawarte w ankiecie posłużą poznaniu klienta - jego oczekiwań w stosunku do Biura Karier oraz aktualnej sytuacji życiowej (rodzaj schorzenia, miejsce zamieszkania, wykształcenie, doświadczenie zawodowe, wiek itp.).

Etap II - kontakt z pracownikiem Biura Karier
Ankieta została wymyślona jako narzędzie pracy pracownika Biura Karier. Pracownik Biura Karier, analizując ankietę, będzie mógł ustalić kolejność i liczbę konsultacji poszczególnych specjalistów, w taki sposób, aby służyły one ustaleniu indywidualnej ścieżki rozwoju zawodowego klienta.

Liczyliśmy, że dzięki takiemu podejściu do problemu, każdy z beneficjentów otrzyma od nas kompleksową i przemyślaną pomoc.

• objęcie beneficjentów doradztwem zawodowym, środowiskowym i psychologicznym

Dobierając rodzaje konsultacji staraliśmy się zapewnić naszym beneficjentom wszechstronną pomoc. Rzecz jasna, z punktu widzenia aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych, najistotniejsze wydawać się mogły konsultacje doradcy zawodowego. Doświadczenie mówiło jednak, że aktywność zawodowa naszych beneficjentów bardzo często hamowana jest przez problemy życia codziennego, niezałatwione, nawarstwione sprawy urzędowe - np.: problemy związane z zawieszeniem/odwieszeniem renty, trudności w uzyskaniu dofinansowania sprzętu rehabilitacyjnego czy komputera itp. Postanowiliśmy więc umożliwić naszym klientom konsultacje doradcy środowiskowego - osoby przeszkolonej do tego typu porad - w innym projekcie Fundacji (realizowanym w latach 2003-2004) pt.: "Doradca środowiskowy osób niepełnosprawnych z pobliskiego terenu". Dla osób, które nie będą chciały skorzystać z grupy wsparcia (program aktywizacji zawodowej i komunikacji społecznej) lub uczestnictwo w tej formie wsparcia nie będzie wystarczające - zaplanowaliśmy indywidualne konsultacje psychologiczne. Założyliśmy również, że pierwszym konsultantem będzie doradca zawodowy i jeśli dostrzeże taką potrzebę skieruje on klienta do pozostałych specjalistów.

Aby objąć projektem jak najszerszą grupę beneficjentów - również tych spoza Warszawy, ustaliliśmy, że konsultacje doradcy zawodowego i środowiskowego dostępne będą również za pomocą poczty elektronicznej.

• zapewnienie beneficjentom jak największej liczby ofert pracy na otwartym rynku

Na skuteczny proces aktywizacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych składają się nie tylko działania podnoszące kwalifikacje i pomoc specjalistów, ale również, a może przede wszystkim - pośrednictwo pracy. Pomoc w poszukiwaniu pracy jest bardzo potrzebna osobom niepełnosprawnym. Bardzo trudno znaleźć oferty poważne, a łatwo wpaść w pułapkę oszustów proponujących pracę chałupniczą, a w rzeczywistości odpłatny katalog nieaktualnych ofert pracy chałupniczej, czy też fikcyjnych firm pośrednictwa pracy pobierających zabronione prawem opłaty od poszukujących zatrudnienia. Ponadto, codzienne wertowanie ofert pracy to zajęcie mozolne i kosztowne (koszty telefonów, a w ofertach najczęściej podawane są telefony komórkowe, koszty zakupu prasy). Dlatego też postawiliśmy sobie za cel zapewnienie beneficjentom jak największej liczby ofert pracy na otwartym rynku, po to, aby mieli dostęp do ofert już "przefiltrowanych" i sprawdzonych pod względem uczciwości, ale również dostępności dla osób niepełnosprawnych.

• wsparcie beneficjentów w początkowej fazie zatrudnienia- monitoring zatrudnienia

Założyliśmy, iż proces zatrudnienia będzie monitorowany, przede wszystkim - aby zapobiec nadużyciom i wyzyskowi naszych klientów przez pracodawców, ale również po to, by móc interweniować, gdy praca okazała się zbyt trudna, nie dająca satysfakcji, jeśli są jakieś problemy z aklimatyzacją w środowisku pracowniczym itp. Nie sztuką jest bowiem doprowadzić do zatrudnienia, a lecz jego utrzymania.

• promocja niepełnosprawnych pracowników wśród polskich pracodawców

Wszystkie dotychczasowe cele odnosiły się do głównych beneficjentów projektu - osób niepełnosprawnych. Musieliśmy jednak postawić sobie również cel skierowany do tych - "z drugiej strony barykady" - czyli pracodawców. Mieliśmy świadomość, iż cel ten jest bardzo ambitny, jednakże każde działanie służące promocji niepełnosprawnych pracowników - to kolejny krok ku obalaniu negatywnych stereotypów na ich temat.

• upowszechnienie doświadczeń projektu

Jedną z metod upowszechnienia doświadczeń projektu jest niniejsza Procedura. Jest ona bowiem skierowana do osób "z branży" - do organizacji pozarządowych działających na polu aktywizacji zawodowej grup zagrożonych wykluczeniem i być może zainteresuje nawet beneficjentów ostatecznych - osoby bezrobotne. Jednak postawiliśmy sobie za cel dzielenie się naszymi doświadczeniami na dużo szerszą skalę: poprzez uczestnictwo w konferencjach i seminariach, artykuły w prasie, również internetowej, audycje radiowe i telewizyjne, stronę internetową projektu, kontakty bezpośrednie z beneficjentami, pracodawcami i innymi NGO’sami.


Beneficjenci projektu i metody ich rekrutacji

Grupę docelową projektu określiliśmy jako: "niepracujące osoby niepełnosprawne, zwłaszcza ruchowo, w tym absolwenci oraz osoby długotrwale bezrobotne". Jednakże biorąc rolę wpływu projektu na zdrową część społeczeństwa, założyliśmy, że pośrednimi beneficjentami projektu będą również rodziny osób niepełnosprawnych, pracodawcy, zdrowi pracownicy oraz samorząd lokalny (przede wszystkim ośrodki pomocy społecznej). Pomoc w znalezieniu pracy osobie niepełnosprawnej jest również pomocą skierowaną do pozostałych członków jej rodziny. Nie chodzi tu wyłącznie o aspekt materialny (choć w przypadku wysokich kosztów utrzymania osoby niepełnosprawnej jest on bardzo istotny), ale o poprawę stosunków panujących w rodzinie i wszystkie z tym związane problemy natury psychologicznej, jak np. wewnętrzna komunikacja rodziny, postrzeganie jednostki i jej miejsce w hierarchii. Potencjalni pracodawcy osób niepełnosprawnych skorzystają z realizacji projektu, gdy podejmą współpracę świadomie zatrudniając osoby niepełnosprawne i korzystając z przywilejów, jakie im przysługują. Zdrowi pracownicy, którzy poprzez wspólną pracę z osobami niepełnosprawnymi "oswajają" się z kalectwem - to również beneficjenci projektu. Samorząd lokalny, szczególnie zaś ośrodki pomocy społecznej potraktowaliśmy jako naturalnych partnerów, zwłaszcza przy doborze uczestników projektu, pomocy w organizacji pracy w domu, itp.

Założyliśmy, że dotrzemy do naszych beneficjentów za pomocą fundacyjnej bazy danych osób niepełnosprawnych - użytkowników portalu IdN (Internet dla Niepełnosprawnych), która powstaje od ponad 7 lat, na podstawie ankiet osób niepełnosprawnych z całej Polski. W momencie opracowywania projektu baza liczyła ok. 1000 rekordów. Aby zapewnić wysoką frekwencję zaplanowaliśmy wykorzystanie kontaktów innych organizacji pozarządowych działających na rzecz osób niepełnosprawnych oraz kampanie informacyjną (plakaty, ulotki) w: urzędach pracy; ośrodkach pomocy społecznej; centrach pomocy rodzinie; placówkach służby zdrowia ogólnych i specjalistycznych; liceach specjalnych; liceach z klasami integracyjnymi; mediach publicznych i prywatnych (radio, telewizja, prasa); mediach elektronicznych (www.idn.org.pl, www.ngo.pl, www.niepelnosprawni.info i in.) itd.


Działania projektu

Działanie nr 1.
Uruchomienie Biura Karier Osób Niepełnosprawnych oraz Uruchomienie Agencji Pośrednictwa Pracy dla Osób Niepełnosprawnych wraz z Internetową Giełdą Pracy

a) Biuro Karier:
• adaptacja pomieszczeń na potrzeby Biura Karier Osób Niepełnosprawnych i Agencji Pośrednictwa Pracy dla Osób Niepełnosprawnych
• zakup komputera i mebli na potrzeby punktów konsultacyjnych i programu aktywizacji zawodowej i komunikacji społecznej



• prowadzenie punktów konsultacyjnych: punkt doradztwa zawodowego, punkt doradztwa środowiskowego, konsultacje psychologiczne,
• wypracowanie procedury wsparcia bezrobotnych osób niepełnosprawnych (również w formie prezentacji multimedialnej)
• przeprowadzenie programu aktywizacji zawodowej i komunikacji społecznej
• cykl wirtualnych spotkań (chatów) ze specjalistami z różnych dziedzin
• skompletowanie biblioteczki (wydawnictwa dotyczące prawa i pracy osób niepełnosprawnych w Polsce) i udostępnienie jej beneficjentom projektu
• prowadzenie kawiarenki internetowej (komputery ze stałym łączem internetowym)

b) Agencja Pośrednictwa Pracy dla Osób Niepełnosprawnych:
• budowa bazy danych potencjalnych pracodawców
• współpraca z komercyjnymi agencjami pośrednictwa pracy
• pozyskiwanie ofert pracy,
• dobór odpowiednich kandydatów do oferty,
• monitoring zatrudnienia (pomoc w sformalizowaniu zatrudnienia i obrona przed wyzyskiem,
• zaprojektowanie oraz umieszczenie na serwerze IdN (www.idn.org.pl) Internetowej Giełdy Pracy, następnie bieżąca aktualizacja w miarę napływających ofert pracy
• opracowanie specjalistycznego programu komputerowego dla potrzeb Agencji


Działanie nr 2
Uruchomienie praktyk i staży w organizacjach pozarządowych, jednostkach samorządowych tzn. w ośrodkach pomocy społecznej oraz w biurze wnioskodawcy)

• opracowanie programów praktyk i staży;
• dotarcie do pracodawców - "stażodawców";
• organizacja praktyk i staży w biurze wnioskodawcy;
• uzyskanie zezwolenia z urzędu pracy na prowadzenie stażu zakończonego certyfikatem i liczącego się do lat pracy,
• zakup komputera i faksu do biura wnioskodawcy z przeznaczeniem dla stażystów


Działanie nr 3.
Promocja projektu i upowszechnienie jego doświadczeń

• zorganizowanie cyklu prezentacji multimedialnych dla potencjalnych pracodawców oraz komercyjnych biur doradztwa zawodowego;
• zamieszczenie informacji na temat projektu w mediach;
• kampania plakatowa i mailingowa, badania marketingowe, kampanie reklamowe,
• zorganizowanie konferencji upowszechniającej doświadczenia projektu,

• zakup laptopa dla potrzeb prezentacji multimedialnych


Struktura kadry projektu

Wykwalifikowany i dobrze zarządzany personel stanowi o sukcesie każdego przedsięwzięcia. W naszym projekcie zdecydowaliśmy się na następującą strukturę kadry:

PERSONEL MERYTORYCZNY:
1) koordynator projektu - odpowiedzialny za całość projektu i raportowanie
działanie nr 1.
• koordynator działania - odpowiedzialny za realizację dział. nr 1 - nabór uczestników, dobór personelu, nadzór nad realizacją działania itd.
• doradca zawodowy - pracownik punktu konsultacyjnego
• doradca środowiskowy - pracownik punktu konsultacyjnego
• psycholog - pracownik punktu konsultacyjnego
• prowadzący Program Aktywizacji Zawodowej i Komunikacji Społecznej - 2 osoby (terapeuta koterapeuta)
• pracownik Agencji Pośrednictwa Pracy - (2 osoby: osoba odpowiedzialna za pozyskiwanie ofert pracy oraz pracownik biurowy)
• autor aplikacji internetowej (Internetowa Giełda Pracy)

działanie nr 2.
• koordynator działania - osoba odpowiedzialna za realizację działania nr 2, a jednocześnie pełniąca funkcję opiekuna stażystów
• osoba odpowiedzialna za kontakty ze "stażodawcami" - osoba, która wyszuka chętnych do przyjęcia na staż, wspólnie z nimi opracuje program stażu oraz będzie go monitorować


działanie nr 3.
• specjalista ds. promocji i mediów - osoba odpowiedzialna za kampanię promocyjną projektu - opracowanie treści materiałów informacyjnych i zamieszczenie ich w mediach
• koordynator konferencji - osoba odpowiedzialna za zorganizowanie konferencji podsumowującej projekt

PERSONEL ADMINISTRACYJNY/POMOCNICZY:
• asystenci osób niepełnosprawnych w trakcie zajęć i w kawiarence internetowej
• webmaster strony WWW projektu i Internetowej Giełdy Pracy
• administratorzy sieci biurowej i kawiarenki internetowej
• obsługa finansowa projektu



Jako realizatorów projektu wybraliśmy osoby z doświadczeniem w zarządzaniu dużymi projektami (Leonardo da Vinci, PHARE, PARTNER - PFRON,), organizacji kampanii promocyjnych i konferencji, projektowaniu i administrowaniu serwisów www, prowadzeniu niepublicznej placówki oświatowej, współpracy z partnerami zagranicznymi i polskimi, poradnictwa. Personel dobieraliśmy tak, aby 80% kadry stanowiły osoby niepełnosprawne.



6. Realizacja Projektu i jego modyfikacje
W tym rozdziale postaramy się przedstawić Państwu, w jaki sposób przebiegła realizacja Projektu oraz jakie modyfikacje wprowadziliśmy w Projekcie w stosunku do założeń pierwotnych.

Działanie nr 1.
Uruchomienie Biura Karier Osób Niepełnosprawnych oraz Uruchomienie Agencji Pośrednictwa Pracy dla Osób Niepełnosprawnych wraz z Internetową Giełdą Pracy

Biuro Karier:
• adaptacja i wyposażenie pomieszczeń na potrzeby Biura Karier Osób Niepełnosprawnych i Agencji Pośrednictwa Pracy dla Osób Niepełnosprawnych

Jak już pisaliśmy, dzięki Projektowi zdobyliśmy brakujące środki na remont oraz wyposażenie części nowego lokalu Fundacji przeznaczonej na Biuro Karier i Agencję Pośrednictwa Pracy dla Osób Niepełnosprawnych. Adaptacja pomieszczeń została poprzedzona wysyłką zapytań ofertowych do firm zajmujących się usługami budowlanymi. W wyniku przeprowadzonego postępowania została wyłoniona firma, która zaoferowała wykonanie remontu na najdogodniejszych warunkach. Po przeprowadzeniu remontu uzyskaliśmy pomieszczenia całkowicie dostosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych - nie tylko naszych klientów, ale również realizatorów Projektu. Następnie zakupiliśmy komputery i meble na potrzeby punktów konsultacyjnych i programu aktywizacji zawodowej i komunikacji społecznej.

• prowadzenie punktów konsultacyjnych: punkt doradztwa zawodowego, punkt doradztwa środowiskowego, konsultacje psychologiczne,

Realizację tego działania zaczęliśmy od starannego doboru kadry. Chcieliśmy skompletować zespół kompetentny, posiadający doświadczenie w pracy z osobami niepełnosprawnymi i w miarę możliwości złożony z osób, które same są niepełnosprawne. Najłatwiejszą sytuację mieliśmy z psychologami. Dwóch psychologów (w tym jedna osoba niepełnosprawna) współpracowało z naszą Fundacja od 7 lat prowadząc grupy wsparcia w ramach Warsztatów Aktywizacji

Zawodowej. Obie te osoby podjęły się poprowadzenia programu aktywizacji zawodowej i komunikacji społecznej oraz udzielania indywidualnych konsultacji psychologicznych. Również doradca środowiskowy "był na miejscu" - zaprosiliśmy bowiem do współpracy absolwentkę kursu "doradca środowiskowy osób niepełnosprawnych z pobliskiego terenu". Trudniejsze było znalezienie doradców zawodowych. Jedyną osobą z kwalifikacjami i praktyką w pracy doradcy zawodowego była jedna z pracownic Biura Karier. Przejrzeliśmy więc fundacyjną bazę danych i wyłoniliśmy kilku kandydatów - osoby z wyższym wykształceniem pedagogicznym bądź socjologicznym. Po rozmowach kwalifikacyjnych 4 osoby zostały skierowane na kurs doradców zawodowych i po jego ukończeniu rozpoczęły pracę w projekcie - z początku zawsze w obecności doświadczonej doradczyni, z czasem już - samodzielnie. W toku realizacji Projektu okazało się, że klienci Biura Karier, którzy uczęszczają na grupy wsparcia, niechętnie zapisują się na konsultacje psychologiczne, ponieważ prowadzą je ci sami psychologowie. Dokooptowaliśmy więc jeszcze jednego psychologa - osobę niepełnosprawną poruszającą się na wózku inwalidzkim.

Punkt konsultacyjny działający w ramach projektu funkcjonował od końca listopada 2004 do końca września 2005. Procedura udzielania konsultacji była następująca:
1. zgłoszenie się klienta (osoby niepełnosprawnej) do Biura Karier
1. wypełnienie ankiety zgłoszeniowej lub zarejestrowanie się poprzez ISPON (Internetowy Serwis Pracy Osób Niepełnosprawnych) i zadeklarowanie chęci skorzystania z którejś z konsultacji oferowanych przez Biuro Karier
2. umówienie klienta przez pracownika Biura Karier na konsultację, którą wyraził zainteresowanie
3. skorzystanie przez klienta z konsultacji (średnio po 2 konsultacje każdego rodzaju).

Wszyscy doradcy prowadzili karty doradców zawierające opis udzielanych konsultacji w danym miesiącu oraz karty usługi doradczej, zawierające opis konkretnej konsultacji z danym klientem, podpisane przez klienta.
Oprócz indywidualnych, osobistych konsultacji realizowane były również konsultacje zdalne (oprócz psychologicznych) dla osób spoza Warszawy, dla których przyjazd do siedziby Biura Karier był niemożliwy. Były to konsultacje udzielane telefonicznie lub e-mailowo.
Zmianą w stosunku do założeń Projektu był fakt, iż na konsultacje doradcy środowiskowego i psychologa nie kierował wyłącznie doradca zawodowy, ponieważ każda osoba korzystająca z usług Biura Karier mogła w ankiecie wstępnej zaznaczyć, z jakich konsultacji chce skorzystać. Planując działania Projektu wydawało nam się, że to doradca zawodowy będzie rozpoznawać problem i w miarę potrzeby kierować na inne konsultacje. Ale okazało się, że nie wszyscy potrzebują pomocy doradcy zawodowego, że niektórym wystarczała rozmowa z psychologiem lub pomoc doradcy środowiskowego. Dzięki stałemu monitorowaniu działań projektu w trakcie jego realizacji (m.in. poprzez rozmowy z klientami Biura Karier i doradcami zawodowymi) zmodyfikowaliśmy wstępne założenia projektu dostosowując je do rzeczywistych potrzeb beneficjentów.


W wyniku konsultacji środowiskowych każdy z beneficjentów mógł wspólnie ze specjalistą opracować kierunki działań w celu załatwienia własnych nieuregulowanych problemów życiowych. Były to najczęściej problemy z uzyskaniem dofinansowań do sprzętu rehabilitacyjnego - koniecznego do sprawniejszego funkcjonowania, również w pracy oraz problemy z procesem orzekania o niepełnosprawności. Tematyka porad doradcy środowiskowego obejmowała przede wszystkim zakres prawa, rehabilitacji, i edukacji osób niepełnosprawnych.

W czasie konsultacji psychologicznych - terapeuta starał się ustalić wspólnie z klientem przyczyny jego dotychczasowych niepowodzeń w poszukiwaniu pracy, określić predyspozycje i motywacje oraz w trudniejszych przypadkach - wskazywał rodzaju terapii, która jest danemu klientowi potrzebna.

Doradca zawodowy natomiast, pomagał beneficjentowi sprecyzować jego umiejętności i predyspozycje, określić oczekiwania, co do rodzaju/zakresu pracy/stanowiska oraz starał się skonfrontować aktualne kwalifikacje beneficjenta z zapotrzebowaniem rynku pracy, przy jednoczesnym uwzględnieniu ograniczeń klienta wynikających ze schorzenia. Częstym efektem konsultacji zawodowych było wskazanie na konieczność uzupełnienia kwalifikacji i dobór odpowiedniego kursu, a także poprawianie dokumentów aplikacyjnych beneficjenta.




• przeprowadzenie programu aktywizacji zawodowej i komunikacji społecznej

Przeprowadzenie programu aktywizacji zawodowej i komunikacji społecznej poprzedzone było naborem uczestników do programu. Spośród klientów Biura karier wyłonione zostały osoby spełniające kryteria przyjęcia na kurs: osoby niepełnosprawne z minimum średnim wykształceniem i zachowaną normą

intelektualną. Zajęcia prowadziły dwie osoby: terapeuta i koterapeuta (psychologowie, w tym jedna osoba niepełnosprawna). W trakcie zajęć niepełnosprawnymi uczestnikami opiekował się pełnosprawny dyżurny, który pomagał najciężej poszkodowanym skorzystać z toalety, zjeść posiłek w czasie przerwy, czy też ubrać się. W trakcie zajęć słuchacze uczyli się przede wszystkim zachowań społecznych, dostrzegania problemów innych osób i komunikacji.



Zakres programu:
 integracja grupy
 problemy wynikające z niepełnosprawności
 praca nad pozytywnym wizerunkiem własnej osoby
 przygotowanie do aktywnego poszukiwania i podjęcia pracy zawodowej
 prezentacja różnych możliwości pracy
 przepisy prawne dotyczące osób niepełnosprawnych
 pobudzenie aktywności społecznej
 pomoc w rozwiązywaniu indywidualnych problemów uczestników.

W trakcie realizacji Projektu odbyły się 2 edycje programu aktywizacji zawodowej i 2 edycje programu komunikacji społecznej, na które zostało skierowanych łącznie 101 osób, a ukończyło 91 klientów Biura Karier. To, że nie wszyscy ukończyli zajęcia jest zjawiskiem normalnym. Dla niektórych kurs okazał się zbyt intensywny, niektórzy musieli zrezygnować ze względu na nagłe pogorszenie stanu zdrowia, otrzymaną propozycję pracy lub inne zdarzenia życiowe. W przypadku nielicznych osób można powiedzieć jednak o braku wytrwałości spowodowanej być może tym, ze zajęcia były bezpłatne. To samo dotyczy sporadycznych, lecz jednak mających miejsce sytuacji, w których osoby umówione na konsultacje, mimo wcześniejszego potwierdzenia - nie przychodziły. I tu należy sobie postawić pytanie - "dlaczego nie szanujemy tego co jest bezpłatne". Oczywiście nie jest to problem wyłącznie osób niepełnosprawnych, lecz dla organizatorów zajęć dla tych właśnie osób zjawisko to rodzi dylemat. Czy można wprowadzić odpłatność, aby poprawić frekwencję, czy też będzie ona barierą dla najuboższych. Naszym zdaniem idealnym wyjściem, godnym zastanowienia jest stosowanie zasady kaucji (symbolicznej kwoty) zwracanej po ukończeniu kursu, jeśli frekwencja była zadowalająca.




• cykl wirtualnych spotkań (chatów) ze specjalistami z różnych dziedzin

Zgodnie z założeniami Projektu odbył się cykl chatów:
 z prawnikiem na temat ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych oraz ustawy o promocji zatrudnienia
 ze specjalistą ds. kadr i płac na temat uprawnień i obowiązków pracodawców wobec osób niepełnosprawnych
 z niepełnosprawną sportsmenką-multimedalistką - Jagodą Polasik na temat "Niepełnosprawny człowiek sukcesu"
 z doradcą środowiskowym na temat "Pomoc osobom niepełnosprawnym w załatwieniu nieuregulowanych problemów życiowych min. orzecznictwo o niepełnosprawności, pomoc w uzyskaniu sprzętu ortopedycznego"
 z doradcą personalnym z komercyjnej agencji na temat "Niepełnosprawny pracownik - jak aplikować na otwartym rynku pracy".

Każdy chat poprzedzała akcja informacyjna wśród klientów Biura Karier oraz innych osób niepełnosprawnych za pomocą Internetu (portal Fundacji www.idn.org.pl oraz elektroniczny periodyk wydawany przez Fundację i rozsyłany pocztą e-mail "Kurier IdN")
Chaty organizowane były za pomocą bezpłatnego oprogramowania PolChat. Dla tych, którzy nie mogli skorzystac z chatu, zapis najważniejszych pytań i odpowiedzi był publikowany na stronie internetowej Projektu.

• skompletowanie biblioteczki (wydawnictwa dotyczące prawa i pracy osób niepełnosprawnych w Polsce) i udostępnienie jej beneficjentom projektu

Skompletowanie biblioteczki poprzedzone było sporządzeniem listy pozycji (książek, czasopism, ustaw). Zakres i tematykę wydawnictw ustaliliśmy wspólnie z doradcami i prawnikiem. Kompletowanie biblioteczki polegało przede wszystkim na pozyskiwaniu bezpłatnych broszur, czasopism i materiałów podczas różnych imprez - targów, konferencji. Biblioteczka zawierająca pozycje książkowe, broszury, gazety, biuletyny i ustawy była udostępniane osobom niepełnosprawnym, ale okazała się przede wszystkim bardzo przydatna w pracy doradców podczas udzielania przez nich konsultacji, a także w pracy samych pracowników Biura Karier.

• prowadzenie kawiarenki internetowej (komputery ze stałym łączem internetowym)

Zgodnie z założeniami Projektu, przez cały czas jego trwania prowadziliśmy kawiarenkę internetową (komputery ze stałym łączem internetowym). Raz w tygodniu, w każdą niedzielę, przez 4 godziny wszystkie osoby niepełnosprawne mogły skorzystać z kawiarenki oraz pomocy opiekuna. Uczestnikami kawiarenki, podobnie jak słuchaczami programu aktywizacji zawodowej i komunikacji społecznej opiekowali się dyżurni, pomagający najciężej poszkodowanym w niezbędnych czynnościach.



Podsumowanie doświadczeń z działalności Biura Karier Osób Niepełnosprawnych

Podsumowując, musimy stwierdzić, że osoby niepełnosprawne, które do nas trafiały miały niewielką wiedzę na temat orzecznictwa. Większość z nich była "wyposażona" w orzeczenie ZUS-owskie, które posiada zapisy odstraszające pracodawców. Wielu osobom radziliśmy załatwienie orzeczenia dla celów pozarentowych - tzw. powiatowego, które również określa stopień i rodzaj niepełnosprawności, ale nie zawiera tak drastycznych zapisów jak "całkowita niezdolność do pracy" w przypadku osób z dawną I grupą inwalidzką. Jest to przecież zapis niezgodny z Konstytucją RP, która głosi prawo do pracy każdego obywatela. Nawet tego, który mimo wyższego wykształcenia i dobrego stanu zdrowia, zapis w orzeczeniu nazywa całkowicie niezdolnym do pracy, ponieważ jeździ na wózku inwalidzkim.



Drugim ogromnym problemem, z jakim się borykaliśmy jest fakt, iż osoby niepełnosprawne, które do nas trafiały rzadko były wyposażone w tak powszechne w poszukiwaniu pracy narzędzia jak CV, list motywacyjny, czy też zawodowe portfolio. Wiele osób trzeba było kilkukrotnie przygotowywać do zaprezentowania się na rozmowie kwalifikacyjnej poprzez przygotowywanie gotowych kwestii i odgrywanie scenek - symulacji rozmowy pomiędzy kandydatem a pracodawcą.

Oddzielną sprawą, której nie da się rozwiązać jednym projektem jest strach wielu naszych klientów przed funkcjonowaniem poza ZPCH (Zakładami Pracy Chronionej), a co za tym idzie - strach i niechęć przed wejściem na otwarty rynek pracy. Niechęć ta była najczęściej argumentowana niskimi szansami w poszukiwaniu pracy poza ZPCH, które, mimo że oferują niskie wynagrodzenia, a prace niewykwalifikowane, są jednakże postrzegane przez większość osób niepełnosprawnych, jako zakłady przyjazne - zatrudniające osoby niepełnosprawne i przyzwyczajone do obcowania z nimi.

Inne, niemniej istotne problemy, na jakie napotykaliśmy w pracy Biura Karier to:

 niski poziom wykształcenia)
 brak doświadczenia zawodowego lub doświadczenie nie adekwatne do wymogów na aktualnym rynku pracy;
 brak znajomości języków obcych;


 brak przygotowania do rywalizacji o miejsca pracy ze sprawnymi ludźmi (mała odporność psychiczna, niska samoocena argumentowana m. in. wyglądem zewnętrznym lub trudnością w mówieniu);
 postawa bierno-roszczeniowa ("niech ktoś znajdzie mi pracę, jako osoba niepełnosprawna mam prawo tego wymagać");
 nieumiejętność bycia samodzielnym (konsekwencja nadopiekuńczości rodziców);
 strach przed oceną;
 strach przed odrzuceniem przez zdrowych współpracowników;
 strach przed porażką;
 usprawiedliwianie niepowodzeń niepełnosprawnością, mimo że nie jest ona ich bezpośrednią przyczyną;
 brak wiedzy u osób niepełnosprawnych na temat ich praw i obowiązków, takich jak: wymiar pracy, ulgi i odliczenia dla pracodawców zatrudniających osoby niepełnosprawne (jest to ważny argument w czasie rozmów kwalifikacyjnych).


Agencja Pośrednictwa Pracy dla Osób Niepełnosprawnych:

Nasz Agencja posiada dwa certyfikaty wydane przez Ministerstwo Gospodarki i Pracy:

"Agencja pośrednictwa pracy w zakresie pośrednictwa pracy na terenie RP"
Nr rejestru 947/1a


"Agencja doradztwa personalnego"
Nr rejestru 947/2

• budowa bazy danych potencjalnych pracodawców

Budowa bazy potencjalnych pracodawców została poprzedzona stworzeniem wzoru dokumentu-karty pracodawcy, który zawierał informacje ułatwiające w przyszłości kontakt z pracodawcą w celu zatrudniania osób niepełnosprawnych. Budowa bazy danych potencjalnych pracodawców odbywała się m.in. poprzez:


 zbieranie informacji na temat potencjalnych pracodawców poprzez obecność na odbywających się cyklicznie targach pracy zarówno ogólnych, jak i skierowanych wyłącznie do osób niepełnosprawnych;
 wyszukiwanie ofert pracy w mediach, również internetowych serwisach pracy;
 uzupełnienie bazy pracodawców o informacje dotyczące osób z działu rekrutacji/kadr
 opracowanie i wysyłkę listu intencyjnego do pracodawców, mającego na celu zainteresowanie potencjalnego pracodawcy współpracą z nami przy projekcie;
 aktualizacje bazy danych potencjalnych pracodawców w trakcje trwania projektu
 promowanie wśród pracodawców strony internetowej Projektu oraz multimedialnej prezentacji Power Point na temat korzyści z zatrudniania osób niepełnosprawnych

W wyniku naszych starań powstała baza pracodawców zatrudniających osoby niepełnosprawne lub zainteresowanych ich zatrudnianiem. W chwili zakończenia projektu w bazie znajdowało się 55 firm, instytucji i organizacji.

• współpraca z komercyjnymi agencjami pośrednictwa pracy

Większość komercyjnych agencji pracy, z którymi próbowaliśmy nawiązać kontakt w sprawie współpracy przy zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie była zainteresowana tego typu współpracą. Tłumaczyła się zbyt małym zainteresowaniem zgłaszających się do nich pracodawców oraz brakiem niepełnosprawnych kandydatów w ich bazach. Planując to działanie byliśmy świadomi trudności, na jakie napotkamy. Komercyjne agencje pracy są nastawione na zysk. Poszukują dla swoich klientów takich pracowników, którzy mają największe szanse na zatrudnienie. Nawet jeśli mają w swoich bazach osoby niepełnosprawne - nie wiedzą tego, gdyż fakt ten jest pomijany przez samych kandydatów w CV (o ile to rzecz jasna możliwe, bo niepełnosprawność nie jest widoczna).

Efektem naszych starań jest nawiązanie kontaktu z firmą HRK.S.A oraz z firmą HRK Partners S.A., prowadzącymi portal rynku pracy hrk.pl. Przedstawiciele portalu pracy hrk.pl wzięli udział w zorganizowanym przez naszą Fundację "Seminarium IdN 2004" - konferencji poświęconej aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych. Tematem wystąpienia była rola Internetu w aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych. Wyciągając wnioski na przyszłość można stwierdzić, iż współpraca z komercyjnymi agencjami pracy jest możliwa, lecz raczej na zasadzie wymiany doświadczeń. Trudno natomiast liczyć, że agencje te otworzą się na niepełnosprawnych pracowników. Należałoby raczej położyć nacisk na motywowanie niepełnosprawnych kandydatów do pracy, aby korzystali również z agencji komercyjnych, a nie tylko placówek o takim profilu jak nasza.

• pozyskiwanie ofert pracy


Było to działanie żmudne i pracochłonne. Początkowo musieliśmy liczyć tylko na siebie. Nasza Agencja Pośrednictwa pracy nie była znana wśród pracodawców. W tym okresie źródłem ofert pracy były jedynie targi pracy oraz codzienna prasówka. Staraliśmy się weryfikować oferty poprzez bezpośredni kontakt z pracodawcami, aby odsiać te skierowane wyłącznie do osób sprawnych oraz oferty nieuczciwe. W późniejszym okresie, kiedy wiedza o istnieniu naszej Agencji rozpowszechniła się nieco wśród pracodawców (przynajmniej w Warszawie) ofert pracy zaczęły napływać bezpośrednio do nas.

Nasza rada: oferty pracy można pozyskiwać wieloma sposobami-począwszy od przeglądu prasy i ogłoszeń internetowych po wizytowanie targów pracy. Skutecznym sposobem jest "obdzwanianie" lub "e-mailowanie" do pracodawców poszukujących właśnie pracowników i proponowanie zatrudnienia osoby niepełnosprawnej. Z naszych doświadczeń wynika, iż pracodawcom bardzo często nawet nie przychodzi do głowy, że można zatrudnić osobę niepełnosprawną, a po kontakcie z Biurem Karier bardzo często do takiego zatrudnienia dochodziło u danego pracodawcy.



• dobór odpowiednich kandydatów do oferty,

Dobór kandydatów do ofert odbywał się na bieżąco, w miarę pozyskiwania ofert pracy. Rekrutacja odbywała się spośród klientów Biura Karier. Pierwszym krokiem był wybór kilku kandydatów, którzy wstępnie spełniali wymogi stawiane przez pracodawcę. Następnie kandydaci byli telefonicznie lub e-mailowo informowani o ofercie i pytani, czy są nią zainteresowani. Zdarzało się tak, że niektórzy kandydaci rezygnowali z aplikowania o dane stanowisko z różnych powodów (np. zbyt niskie stawki, niedogodne godziny pracy, zbyt duża odległość zakładu pracy od miejsca zamieszkania). Dokumenty aplikacyjne kandydatów, którzy byli zainteresowani ofertą przesyłaliśmy do pracodawcy, który wybierał osoby, z którymi chciał się spotkać na bezpośredniej rozmowie kwalifikacyjnej. Rozmowy takie odbywały się w siedzibie Biura Karier lub w siedzibie pracodawcy. Nieco inaczej wyglądał dobór kandydatów w przypadku pracy zdalnej - kandydaci wyłonieni przez Biuro Karier byli informowani o ofercie i w przypadku zainteresowania ich dokumenty aplikacyjne były wysyłane pracodawcy, który już na własną rękę kontaktował się z kandydatami, najczęściej e-mailowo lub telefonicznie. Osoby kierowane przez nas na rozmowy kwalifikacyjne otrzymywały zawsze dodatkową pomoc, nawet jeśli już wcześniej korzystały z konsultacji doradcy zawodowego. Staraliśmy się bowiem pomóc w napisaniu listu intencyjnego już do konkretnego pracodawcy, ćwiczyliśmy autoprezentację, a zdarzało się, że pracownik Biura Karier szedł na rozmowę kwalifikacyjną razem z kandydatem, aby dodać mu otuchy.


• monitoring zatrudnienia (pomoc w sformalizowaniu zatrudnienia i obrona przed wyzyskiem

W trakcie realizacji projektu okazało się, że jest to jedno z najważniejszych jego działań. Monitoring zatrudnienia polegał na otoczeniu opieką klienta Biura Karier nie tylko do momentu zdobycia pracy i sprawdzenia sformalizowania zatrudnienia, ale także później, do kilku tygodni po jej otrzymaniu. Okazało się, że w tym okresie pojawiały się problemy, z którymi ani niepełnosprawni pracownicy, ani ich pracodawcy, nie potrafili sobie poradzić. Jednym z takich problemów był przypadek klienta Biura Karier, który został zaakceptowany prz

Ogłoszenia o pracę z całej Polski - niezawodna wyszukiwarka ofert pracy Kariera.pl. Z nami znajdziesz pracę!

Zobacz też: aktor - oferty pracy, ankieter - oferty pracy, architekt - oferty pracy, doradca zawodowy - oferty pracy, grafik - oferty pracy, informatyk - oferty pracy, kowal - oferty pracy, mim - oferty pracy, pedagog - oferty pracy, pilot - oferty pracy, polityk - oferty pracy, prawnik - oferty pracy, psycholog - oferty pracy, redaktor - oferty pracy, statystyk - oferty pracy, tłumacz - oferty pracy, webmaster - oferty pracy, Doradztwo - oferty pracy, HR - oferty pracy, zawód - informacje, staż - informacje, CV - informacje, Prace interwencyjne, Praca bez doświadczenia, Ocena pracownika - przykład