O rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu
kariera.pl, 2008-03-05
©Kancelaria Sejmu s. 1/1
2007-07-10
USTAWA
z dnia 27 sierpnia 1997 r.
o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu
osób niepełnosprawnych1)
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.
Ustawa dotyczy osób, których niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem:
1) o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni
niepełnosprawności określonych w art. 3 lub
2) o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych
przepisów, lub
3) o niepełnosprawności, wydanym przed ukończeniem 16 roku życia
- zwanych dalej "osobami niepełnosprawnymi".
Art. 2.
Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1) najniższym wynagrodzeniu - oznacza to minimalne wynagrodzenie za pracę
obowiązujące w grudniu roku poprzedniego, ustalane na podstawie odrębnych
przepisów,
2) osobie niepełnosprawnej bezrobotnej lub niepełnosprawnej poszukującej
pracy - oznacza to osobę niepełnosprawną bezrobotną lub niepełnosprawną
poszukującą pracy w rozumieniu przepisów o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu
bezrobociu,
3) organizacjach pozarządowych - oznacza to stowarzyszenia, związki, izby
oraz organizacje pracodawców i pracobiorców w szczególności działające
na rzecz osób niepełnosprawnych, tworzone na podstawie odrębnych prze-
1) Niniejsza ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia dyrektywy 2000/78/WE z dnia 27
listopada 2000 r.
ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia
i pracy (Dz.Urz. WE L 303 z 02.12.2000).
Dane dotyczące ogłoszenia aktów prawa Unii Europejskiej, zamieszczone w niniejszej ustawie - z
dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej - dotyczą ogłoszenia
tych aktów w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej - wydanie specjalne.
Opracowano na podstawie:
Dz.U. z 1997
r. Nr 123, poz. 776,
Nr 160, poz. 1082, z
1998 r. Nr 99, poz.
628, Nr 106, poz. 668,
Nr 137, poz. 887, Nr
156, poz. 1019, Nr
162, poz. 1118 i poz.
1126, z 1999 r. Nr 49,
poz. 486, Nr 90, poz.
1001, Nr 95, poz.
1101, Nr 111, poz.
1280, z 2000 r. Nr 48,
poz. 550, Nr 119, poz.
1249, z 2001 r. Nr 39,
poz. 459, Nr 100, poz.
1080, Nr 125, poz.
1368, Nr 129, poz.
1444, Nr 154, poz.
1792 i 1800, z 2002 r.
Nr 169, poz. 1387, Nr
200, poz. 1679 i 1683,
Nr 241, poz. 2074, z
2003 r. Nr 7, poz. 79,
Nr 90, poz. 844, Nr
223, poz. 2217, Nr
228, poz. 2262, z 2004
r. Nr 96, poz. 959, Nr
99, poz. 1001, Nr 240,
poz. 2407, z 2005 r.
Nr 44, poz. 422, Nr
132, poz. 1110, Nr
163, poz. 1362, Nr
164, poz. 1366, Nr
167, poz. 1398, z 2006
r. Nr 49, poz. 359, Nr
63, poz. 440, Nr 94,
poz. 651, Nr 170, poz.
1217, z 2007 r. Nr
115, poz. 791.
©Kancelaria Sejmu s. 2/2
2007-07-10
pisów,
[4) przeciętnym wynagrodzeniu - oznacza to przeciętne miesięczne wynagrodzenie
w gospodarce narodowej w poprzednim kwartale od pierwszego dnia
następnego miesiąca po ogłoszeniu przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego
w formie komunikatu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej
Polskiej "Monitor Polski", na podstawie art. 20 pkt 3 ustawy z dnia 17
grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
(Dz.U. Nr 162, poz. 1118 i z 1999 r. Nr 38, poz. 360)
4) przeciętnym wynagrodzeniu - oznacza to przeciętne miesięczne wynagrodzenie
w gospodarce narodowej w poprzednim kwartale od pierwszego
dnia następnego miesiąca po ogłoszeniu przez Prezesa Głównego
Urzędu Statystycznego w formie komunikatu w Dzienniku Urzędowym
Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", na podstawie art. 20 pkt 2
ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, z późn.
zm.2)),
5) uczestnictwie w życiu społecznym - oznacza to możliwość pełnienia ról społecznych
oraz pokonywania barier, w szczególności psychologicznych, architektonicznych,
urbanistycznych, transportowych i w komunikowaniu się,
6) wskaźniku zatrudnienia osób niepełnosprawnych - oznacza to przeciętny
miesięczny udział procentowy osób niepełnosprawnych w zatrudnieniu ogółem,
w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy,
7) warunkach pracy chronionej - oznacza to warunki, o których mowa w art. 28
albo art. 29, i uzyskanie statusu zakładu pracy chronionej albo zakładu aktywności
zawodowej,
8) przystosowanym stanowisku pracy osoby niepełnosprawnej - oznacza to
stanowisko pracy, które jest oprzyrządowane i dostosowane odpowiednio
do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności,
9) staroście - oznacza to także prezydenta miasta na prawach powiatu,
10) niepełnosprawności - oznacza to trwałą lub okresową niezdolność do wypełniania
ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia
sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy.
Rozdział 2
Orzekanie o niepełnosprawności
Art. 3.
1. Ustala się trzy stopnie niepełnosprawności, które stosuje się do realizacji
celów określonych ustawą:
1) znaczny,
2) umiarkowany,
2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz.
593, Nr 99, poz. 1001, Nr 120, poz. 1252, Nr 121, poz. 1264, Nr 144, poz. 1530, Nr 191, poz.
1954, Nr 210, poz. 2135 i Nr 236, poz. 2355, z 2005 r. Nr 167, poz. 1397 i Nr 169, poz. 1412 i
1421, z 2006 r. Nr 104, poz. 708 i 711 i Nr 208, poz. 1534 oraz z 2007 r. Nr 17, poz. 95 i Nr 82,
poz. 558.
Nowe brzmienie pkt
4 w art. 2 wchodzi w
życie z dn. 30.07.2007
r. (Dz.U. z 2007 r. Nr
115, poz. 791).
©Kancelaria Sejmu s. 3/3
2007-07-10
3) lekki.
2. Orzeczenie ustalające stopień niepełnosprawności stanowi także podstawę do
przyznania ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów.
Art. 4.
1. Do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością
organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach
pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub
długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej
egzystencji.
2. Do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną
sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach
pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy
innych osób w celu pełnienia ról społecznych.
3. Do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności
organizmu, powodującej w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania
pracy, w porównaniu do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych
kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną, lub mająca
ograniczenia w pełnieniu ról społecznych dające się kompensować przy
pomocy wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki
techniczne.
4. Niezdolność do samodzielnej egzystencji oznacza naruszenie sprawności organizmu
w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób
podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę,
poruszanie się i komunikację.
5. Zaliczenie do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności osoby,
o której mowa w ust. 1 lub 2, nie wyklucza możliwości zatrudnienia tej osoby
u pracodawcy niezapewniającego warunków pracy chronionej, w przypadku
uzyskania pozytywnej opinii Państwowej Inspekcji Pracy o przystosowaniu
przez pracodawcę stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej.
Art. 4a.
1. Osoby, które nie ukończyły 16 roku życia zaliczane są do osób niepełnosprawnych,
jeżeli mają naruszoną sprawność fizyczną lub psychiczną o przewidywanym
okresie trwania powyżej 12 miesięcy, z powodu wady wrodzonej, długotrwałej
choroby lub uszkodzenia organizmu, powodującą konieczność zapewnienia
im całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb
życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku.
2. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego w porozumieniu z ministrem
właściwym do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, kryteria
oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia.
Art. 5.
Orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o:
1) całkowitej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 ust. 2 i niezdolności
do samodzielnej egzystencji, ustalone na podstawie art. 13 ust. 5
©Kancelaria Sejmu s. 4/4
2007-07-10
ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118) traktowane jest na równi z
orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,
1a) niezdolności do samodzielnej egzystencji, ustalone na podstawie art. 13
ust. 5 ustawy wymienionej w pkt 1, jest traktowane na równi z orzeczeniem
o znacznym stopniu niepełnosprawności,
2) całkowitej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy
wymienionej w pkt 1, jest traktowane na równi z orzeczeniem o umiarkowanym
stopniu niepełnosprawności,
3) częściowej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 ust. 3 oraz
celowości przekwalifikowania, o którym mowa w art. 119 ust. 2 i 3 ustawy
wymienionej w pkt 1, jest traktowane na równi z orzeczeniem o lekkim
stopniu niepełnosprawności.
Art. 5a.
[1. Osoby posiadające ważne orzeczenia o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów,
niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w art. 62, oraz
orzeczenia o niezdolności do pracy, o których mowa w art. 5, mogą składać do
zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności wniosek o ustalenie stopnia
niepełnosprawności i wskazań, o których mowa w art. 6b ust. 3, dla celów korzystania
z ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów.]
1. Osoby posiadające ważne orzeczenia o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów,
niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w art.
62, oraz orzeczenia, o których mowa w art. 5, mogą składać do zespołu do
spraw orzekania o niepełnosprawności wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności
i wskazań, o których mowa w art. 6b ust. 3, dla celów korzystania
z ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów.
2. W postępowaniu w sprawach, o których mowa w ust. 1, zespół do spraw orzekania
o niepełnosprawności wydaje orzeczenie, w którym:
1) stopień niepełnosprawności określa się na podstawie przedłożonych orzeczeń,
o których mowa w ust. 1, zgodnie z przepisami, o których mowa w
art. 5 i 62,
2) wskazania, o których mowa w art. 6b ust. 3, ustala się stosownie do naruszonej
sprawności organizmu i ograniczeń funkcjonalnych uzasadniających
korzystanie z ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów.
3. Zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności ma prawo żądać od właściwych
organów rentowych udostępnienia kopii orzeczeń, o których mowa w ust.
1, a organy te są obowiązane do ich udostępniania.
4. Od orzeczenia, o którym mowa w ust. 2, nie służy odwołanie.
Art. 6.
1. Powołuje się zespoły orzekające o niepełnosprawności:
1) powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako pierwsza
instancja,
2) wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako druga
instancja.
Dodany pkt 1a w art.
5 wchodzi w życie z
dn. 30.07.2007 r.
(Dz.U. z 2007 r. Nr
115, poz. 791).
Nowe brzmienie ust.
1 w art. 5a wchodzi w
życie z dn. 30.07.2007
r. (Dz.U. z 2007 r. Nr
115, poz. 791).
©Kancelaria Sejmu s. 5/5
2007-07-10
1a. Wydatki związane z tworzeniem i działalnością zespołów są pokrywane ze środków
finansowych budżetu państwa. Wydatki te mogą być również pokrywane ze
środków finansowych jednostek samorządu terytorialnego.
2. Właściwość miejscową powiatowego i wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania
o niepełnosprawności ustala się według miejsca stałego pobytu w rozumieniu
przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
3. Właściwość miejscową zespołu orzekającego o niepełnosprawności ustala się
według miejsca pobytu w przypadku osób:
1) bezdomnych,
2) przebywających poza miejscem stałego pobytu ponad dwa miesiące ze
względów zdrowotnych lub rodzinnych,
3) przebywających w zakładach karnych i poprawczych,
4) przebywających w domach pomocy społecznej i ośrodkach wsparcia w rozumieniu
przepisów o pomocy społecznej.
4. W przypadku osób, o których mowa w ust. 3 pkt 2-4, zespół orzekający o niepełnosprawności
jest obowiązany przesłać zawiadomienie o wydanym orzeczeniu
do powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności właściwego
zgodnie z ust. 2.
Art. 6a.
1. Starosta w ramach zadań z zakresu administracji rządowej powołuje i odwołuje
powiatowy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, zwany dalej "powiatowym
zespołem", po uzyskaniu zgody wojewody oraz przedkłada wojewodzie
informacje o realizacji zadań.
2. Wojewoda po zasięgnięciu opinii starostów ustala obszar działania powiatowego
zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, który może obejmować swoim
zasięgiem więcej niż jeden powiat, oraz siedziby wyjazdowych składów
orzekających w powiatach, w których nie powołano powiatowego zespołu.
3. Powiatowy zespół działający w mieście na prawach powiatu może być nazwany
"miejskim zespołem do spraw orzekania o niepełnosprawności". Przepis ust. 1
stosuje się odpowiednio.
4. Wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, zwany dalej "wojewódzkim
zespołem", powołuje i odwołuje wojewoda.
Art. 6b.
1. Powiatowe zespoły orzekają na wniosek osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela
ustawowego albo, za ich zgodą, na wniosek ośrodka pomocy społecznej.
2. Ośrodki pomocy społecznej mogą uczestniczyć na prawach strony w sprawach,
w których orzekają powiatowe zespoły.
3. W orzeczeniu powiatowego zespołu, poza ustaleniem niepełnosprawności lub
stopnia niepełnosprawności, powinny być zawarte wskazania dotyczące w
szczególności:
1) odpowiedniego zatrudnienia uwzględniającego psychofizyczne możliwości
danej osoby,
©Kancelaria Sejmu s. 6/6
2007-07-10
2) szkolenia, w tym specjalistycznego,
3) zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej,
4) uczestnictwa w terapii zajęciowej,
5) konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze
oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby,
6) korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji,
przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych
i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy
społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki,
7) konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w
związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji,
8) konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie
jego leczenia, rehabilitacji i edukacji,
9) spełniania przez osobę niepełnosprawną przesłanek określonych w art. 8 ust.
1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr
98, poz. 602, Nr 123, poz. 779 i Nr 160, poz. 1086, z 1998 r. Nr 106, poz.
668 i Nr 133, poz. 872, z 1999 r. Nr 106, poz. 1216, z 2000 r. Nr 12, poz.
136, Nr 43, poz. 483 i Nr 53, poz. 649 oraz z 2001 r. Nr 27, poz. 298, Nr
106, poz. 1149, Nr 110, poz. 1189, Nr 111, poz. 1194, Nr 123, poz. 1353,
Nr 125, poz. 1371, Nr 129, poz. 1444 i Nr 130, poz. 1452).
Art. 6b1.
1. W wojewódzkim zespole przeprowadza się specjalistyczne badania, w tym
psychologiczne, zwane dalej "badaniami", osób ubiegających się o wydanie
orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, na podstawie
skierowań wystawionych odpowiednio przez lekarzy lub psychologów
członków zespołów orzekających o niepełnosprawności.
2. Skierowanie powinno zawierać:
1) nazwę zespołu, którego lekarz lub psycholog kieruje na badania,
2) rodzaj badania, na które jest kierowana osoba zainteresowana,
3) imię (imiona) i nazwisko osoby skierowanej,
4) numer ewidencyjny Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji
Ludności (PESEL) lub cechy dokumentu potwierdzającego obywatelstwo,
w przypadku cudzoziemca nieposiadającego numeru PESEL,
5) datę urodzenia,
6) miejsce zameldowania albo pobytu,
7) datę wystawienia skierowania,
8) uzasadnienie do skierowania na badania,
9) podpis i pieczątkę osoby kierującej i akceptującej przeprowadzenie badania.
3. Wyniki badań są sporządzane w formie pisemnej na formularzu badania,
do którego dołącza się wydruki komputerowe lub wykonane zdjęcia.
4. Formularz badania zawiera następujące dane:
Dodany art. 6b1
wchodzi w życie z dn.
30.07.2007 r. (Dz.U. z
2007 r. Nr 115, poz.
791).
©Kancelaria Sejmu s. 7/7
2007-07-10
1) numer ewidencyjny badania,
2) nazwę wojewódzkiego zespołu, w którym badanie zostało wykonane,
3) imię (imiona) i nazwisko osoby badanej,
4) numer ewidencyjny Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji
Ludności (PESEL) lub cechy dokumentu potwierdzającego obywatelstwo,
w przypadku cudzoziemca nieposiadającego numeru PESEL,
5) datę urodzenia,
6) miejsce zameldowania albo pobytu,
7) datę wykonania badania,
8) wynik badania wraz z opisem,
9) informację o załącznikach,
10) podpis i pieczątkę odpowiednio lekarza lub psychologa wykonującego
badanie.
5. Wyniki badań są przesyłane do zespołu, którego lekarz lub psycholog wystawił
skierowanie, w terminie 3 dni roboczych od daty ich sporządzenia;
drugi egzemplarz wyników jest przechowywany w wojewódzkim zespole
łącznie z wydrukiem komputerowym lub wykonanymi zdjęciami.
6. Na wniosek osoby badanej lub jej przedstawiciela ustawowego wydaje się
kopie wyników badań.
7. W wojewódzkim zespole prowadzi się rejestr badań w formie dokumentu
pisemnego i elektronicznego. Rejestr ten powinien zawierać:
1) numer ewidencyjny badania,
2) dane osobowe osoby badanej, o których mowa w ust. 2 pkt 3-6,
3) datę skierowania na badania,
4) datę wykonania badania,
5) imię i nazwisko lekarza lub psychologa wykonującego badania.
8. Wojewódzki zespół jest uprawniony do przetwarzania danych osobowych
osób badanych w celu wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu
niepełnosprawności.
9. Dane zgromadzone w formularzu badania lub załączniki udostępnia się, o
ile są one niezbędne, do realizacji zadań określonych w ustawie:
1) Pełnomocnikowi Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych,
2) powiatowym zespołom.
10. Formularz badania i załączniki ulegają zniszczeniu po upływie 50 lat od
dnia sporządzenia formularza badania.
11. Wojewódzki zespół jest obowiązany prowadzić odpowiednią ewidencję oraz
zapewnić przechowywanie i ochronę przed uszkodzeniem, zniszczeniem
bądź utratą dokumentacji dotyczącej badań.
12. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego w porozumieniu z
ministrem właściwym do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia:
1) zakres wykonywanych badań oraz tryb i warunki kierowania na te badania,
2) warunki organizacyjne wykonywania badań,
©Kancelaria Sejmu s. 8/8
2007-07-10
3) warunki techniczne pomieszczeń, w których są wykonywane badania
- mając na względzie zapewnienie sprawnego przebiegu procesu orzekania
o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności.
Art. 6c.
1. Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych, zwany dalej "Pełnomocnikiem",
sprawuje nadzór nad orzekaniem o niepełnosprawności i o stopniu
niepełnosprawności.
2. Nadzór, o którym mowa w ust. 1, polega na:
1) kontroli orzeczeń co do ich zgodności z zebranymi dokumentami lub z
przepisami dotyczącymi orzekania o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności,
2) kontroli prawidłowości i jednolitości stosowania przepisów, standardów i
procedur postępowania w sprawach dotyczących orzekania o niepełnosprawności
i o stopniu niepełnosprawności,
3) szkoleniu członków wojewódzkich zespołów,
4) udzielaniu wyjaśnień w zakresie stosowania przepisów regulujących postępowanie
w sprawach dotyczących orzekania o niepełnosprawności lub o
stopniu niepełnosprawności.
3. Jeżeli w ramach nadzoru Pełnomocnik stwierdzi, że istnieje uzasadniona wątpliwość
co do zgodności orzeczenia ze stanem faktycznym lub że orzeczenie zostało
wydane w sposób sprzeczny z przepisami dotyczącymi orzekania o niepełnosprawności
lub o stopniu niepełnosprawności, może zwrócić się do właściwego
organu o:
1) stwierdzenie nieważności orzeczenia,
2) wznowienie postępowania.
4. Pełnomocnik, w wyniku stwierdzonych w ramach nadzoru nieprawidłowości,
może wystąpić:
1) do organu, który powołał zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności,
o odwołanie członków zespołu odpowiedzialnych za stwierdzone nieprawidłowości,
2) do wojewody o cofnięcie zgody na powołanie powiatowego zespołu.
5. Nadzór, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 i 2, w imieniu Pełnomocnika realizują
upoważnione przez niego osoby, posiadające wiedzę niezbędną do przeprowadzania
kontroli. Pisemne upoważnienie jest wydawane na czas określony, nie
dłuższy niż 2 lata.
6. Wojewoda pełni bezpośredni nadzór nad powiatowymi zespołami. Przepisy ust.
2, 3, 4 pkt 1 i ust. 5 stosuje się odpowiednio.
7. Wojewoda przestawia Pełnomocnikowi informacje o realizacji zadań:
1) powiatowych zespołów, sporządzane na podstawie informacji otrzymanych
od starostów,
2) wojewódzkiego zespołu.
8. Od orzeczenia wojewódzkiego zespołu przysługuje odwołanie do sądu pracy i
ubezpieczeń społecznych w terminie 30 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Odwołanie
wnosi się za pośrednictwem wojewódzkiego zespołu, który orzeczenie
©Kancelaria Sejmu s. 9/9
2007-07-10
wydał. Jeżeli wojewódzki zespół uzna, że odwołanie zasługuje w całości na
uwzględnienie, wydaje orzeczenie, w którym uchyla lub zmienia zaskarżone
orzeczenie.
9. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia:
1) szczegółowe zasady wydawania orzeczeń, o których mowa w art. 5a, orzekania
o niepełnosprawności i o stopniu niepełnosprawności, uwzględniając
tryb postępowania przy orzekaniu oraz skład i sposób powoływania i odwoływania
członków zespołów orzekających, a także sposób działania tych zespołów,
2) rodzaj i zakres wymaganych kwalifikacji członków zespołów orzekających
oraz tryb postępowania przy wydawaniu zaświadczeń uprawniających do
orzekania o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności,
uwzględniając konieczność zapewnienia specjalistycznych kwalifikacji, odpowiednich
do zakresu orzekania,
3) warunki organizacyjne i techniczne, jakie powinny spełniać pomieszczenia
zespołów orzekających, mając na względzie zapewnienie dostępu do tych
pomieszczeń osobom niepełnosprawnym,
4) tryb przeprowadzania szkoleń i minima programowe szkoleń dla specjalistów
powoływanych do zespołów orzekających oraz sposób wyboru ośrodków
szkoleniowych upoważnionych do prowadzenia szkoleń, kierując się
koniecznością zapewnienia właściwego poziomu kształcenia, w tym odpowiedniego
poziomu wiedzy specjalistycznej,
5) standardy w zakresie kwalifikowania oraz postępowania dotyczącego orzekania
o niepełnosprawności i o stopniu niepełnosprawności, uwzględniając
schorzenia naruszające sprawność organizmu i przewidywany okres trwania
naruszenia tej sprawności, powodujące zaliczenie do odpowiedniego stopnia
niepełnosprawności, a także oznaczenie symboli przyczyn niepełnosprawności,
6) wzory i terminy składania informacji, o których mowa w ust. 7 i art. 6a ust.
1, uwzględniając elementy informacji o realizacji zadań, przyjętych wnioskach,
wydanych orzeczeniach i wydanych legitymacjach, wydatkach oraz
elementy zestawień zbiorczych,
7) wzory legitymacji dokumentujących niepełnosprawność lub stopień niepełnosprawności
oraz organy uprawnione do ich wystawiania, mając na względzie
zachowanie jednolitości dokumentu potwierdzającego podstawę do korzystania
z ulg i uprawnień.
Art. 6d.
1. Tworzy się Elektroniczny Krajowy System Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności,
zwany dalej "systemem", w którym przetwarza się dane w celu
usprawnienia i podniesienia jakości orzekania o niepełnosprawności.
2. Powiatowe zespoły i wojewódzkie zespoły oraz Pełnomocnik są administratorami
danych w prowadzonych przez siebie bazach danych systemu.
3. W systemie gromadzi się dane dotyczące:
1) osób, które złożyły wniosek o ustalenie niepełnosprawności albo o ustalenie
stopnia niepełnosprawności,
©Kancelaria Sejmu s. 10/10
2007-07-10
2) przedstawicieli ustawowych osób, o których mowa w pkt 1,
3) członków powiatowych zespołów i wojewódzkich zespołów,
4) innych osób zatrudnionych w zespołach,
5) kosztów funkcjonowania powiatowych zespołów i wojewódzkich zespołów,
w tym:
a) amortyzacji,
b) zużycia materiałów i energii,
c) wynagrodzeń, obowiązkowych składek i innych świadczeń, w tym na
pracowników wykonujących badania lub wykonujących czynności pomocnicze
przy wykonywaniu tych badań,
d) umów cywilnoprawnych, w tym umów zawartych z osobami wykonującymi
badania lub wykonujących czynności pomocnicze przy wykonywaniu
tych badań,
e) pozostałych rodzajowo wyżej niewymienionych, w podziale na finansowane
z budżetu państwa i budżetu jednostki samorządu terytorialnego.
4. Dane gromadzone w systemie obejmują:
1) dane dotyczące osób, o których mowa w ust. 3 pkt 1-3:
a) imię (imiona) i nazwisko,
b) datę i miejsce urodzenia,
c) płeć,
d) adres miejsca zameldowania,
e) adres miejsca pobytu,
f) cechy dokumentów tożsamości: rodzaj dokumentu, numer i serię dokumentu,
g) numer ewidencyjny Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji
Ludności (PESEL) lub obywatelstwo w przypadku cudzoziemca nieposiadającego
numeru PESEL,
2) dane dotyczące wykształcenia i zawodu osób, o których mowa w ust. 3 pkt
1 i 3,
3) dane dotyczące formy zatrudnienia i wymiaru czasu pracy osób, o których
mowa w ust. 3 pkt 3,
4) dane dotyczące liczby osób, o których mowa w ust. 3 pkt 4, formy ich zatrudnienia
i wymiaru czasu pracy,
5) dane dotyczące daty i rodzaju wydanego orzeczenia, symbolu przyczyny
niepełnosprawności, daty powstania niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności,
okresu, na jaki zostało wydane orzeczenie, wskazań, o których
mowa w art. 6b ust. 3.
5. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego zapewnia warunki organizacyjno-
techniczne funkcjonowania systemu.
6. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia,
szczegółowe warunki, w tym techniczne i organizacyjne, sposób
oraz tryb gromadzenia i usuwania danych z systemu, mając na względzie ich zabezpieczenie
przed dostępem lub wykorzystywaniem przez osoby nieuprawnione.
©Kancelaria Sejmu s. 11/11
2007-07-10
Rozdział 3
Rehabilitacja osób niepełnosprawnych
Art. 7.
1. Rehabilitacja osób niepełnosprawnych oznacza zespół działań, w szczególności
organizacyjnych, leczniczych, psychologicznych, technicznych, szkoleniowych,
edukacyjnych i społecznych, zmierzających do osiągnięcia, przy aktywnym
uczestnictwie tych osób, możliwie najwyższego poziomu ich funkcjonowania,
jakości życia i integracji społecznej.
2. Rehabilitacja lecznicza osób niepełnosprawnych odbywa się na podstawie odrębnych
przepisów.
Art. 8.
1. Rehabilitacja zawodowa ma na celu ułatwienie osobie niepełnosprawnej
uzyskania i utrzymania odpowiedniego zatrudnienia i awansu zawodowego
przez umożliwienie jej korzystania z poradnictwa zawodowego, szkolenia zawodowego
i pośrednictwa pracy.
2. Do realizacji celu, o którym mowa w ust. 1, niezbędne jest:
1) dokonanie oceny zdolności do pracy, w szczególności przez:
a) przeprowadzenie badań lekarskich i psychologicznych umożliwiających
określenie sprawności fizycznej, psychicznej i umysłowej do wykonywania
zawodu oraz ocenę możliwości zwiększenia tej sprawności,
b) ustalenie kwalifikacji, doświadczeń zawodowych, uzdolnień i zainteresowań,
2) prowadzenie poradnictwa zawodowego uwzględniającego ocenę zdolności do
pracy oraz umożliwiające wybór odpowiedniego zawodu i szkolenia,
3) przygotowanie zawodowe z uwzględnieniem perspektyw zatrudnienia,
4) dobór odpowiedniego miejsca pracy i jego wyposażenie,
5) określenie środków technicznych umożliwiających lub ułatwiających wykonywanie
pracy, a w razie potrzeby - przedmiotów ortopedycznych, środków
pomocniczych, sprzętu rehabilitacyjnego, itp.
Art. 9.
1. Rehabilitacja społeczna ma na celu umożliwianie osobom niepełnosprawnym
uczestnictwa w życiu społecznym.
2. Rehabilitacja społeczna realizowana jest przede wszystkim przez:
1) wyrabianie zaradności osobistej i pobudzanie aktywności społecznej osoby
niepełnosprawnej,
2) wyrabianie umiejętności samodzielnego wypełniania ról społecznych,
3) likwidację barier, w szczególności architektonicznych, urbanistycznych,
transportowych, technicznych, w komunikowaniu się i dostępie do informacji,
©Kancelaria Sejmu s. 12/12
2007-07-10
4) kształtowanie w społeczeństwie właściwych postaw i zachowań sprzyjających
integracji z osobami niepełnosprawnymi.
Art. 10.
Do podstawowych form aktywności wspomagającej proces rehabilitacji zawodowej i
społecznej osób niepełnosprawnych zalicza się uczestnictwo tych osób w:
1) warsztatach terapii zajęciowej, zwanych dalej "warsztatami",
2) turnusach rehabilitacyjnych, zwanych dalej "turnusami".
Art. 10a.
1. Warsztat oznacza wyodrębnioną organizacyjnie i finansowo placówkę stwarzającą
osobom niepełnosprawnym niezdolnym do podjęcia pracy możliwość rehabilitacji
społecznej i zawodowej w zakresie pozyskania lub przywracania umiejętności
niezbędnych do podjęcia zatrudnienia.
2. Realizacja przez warsztat celu, o którym mowa w ust. 1, odbywa się przy zastosowaniu
technik terapii zajęciowej, zmierzających do rozwijania:
1) umiejętności wykonywania czynności życia codziennego oraz zaradności
osobistej,
2) psychofizycznych sprawności oraz podstawowych i specjalistycznych umiejętności
zawodowych, umożliwiających uczestnictwo w szkoleniu zawodowym
albo podjęcie pracy.
3. Terapię realizuje się na podstawie indywidualnego programu rehabilitacji, w
którym określa się:
1) formy rehabilitacji,
2) zakres rehabilitacji,
3) metody i zakres nauki umiejętności, o których mowa w ust. 2,
4) formy współpracy z rodziną lub opiekunami,
5) planowane efekty rehabilitacji,
6) osoby odpowiedzialne za realizację programu rehabilitacji.
4. W warsztacie działa rada programowa, w skład której wchodzą:
1) kierownik warsztatu,
2) specjaliści do spraw rehabilitacji lub rewalidacji,
3) instruktorzy terapii zajęciowej,
4) psycholog,
5) doradca zawodowy lub instruktor zawodu - w miarę potrzeb.
5. Rada programowa dokonuje okresowej oraz, nie rzadziej niż co 3 lata, kompleksowej
oceny realizacji indywidualnego programu rehabilitacji uczestnika warsztatu
i zajmuje stanowisko w kwestii osiągniętych przez niego postępów
w rehabilitacji, uzasadniających:
1) podjęcie zatrudnienia i kontynuowanie rehabilitacji zawodowej w warunkach
pracy chronionej lub na przystosowanym stanowisku pracy,
2) potrzebę skierowania osoby niepełnosprawnej do ośrodka wsparcia, w rozumieniu
przepisów o pomocy społecznej, ze względu na brak postępów w
©Kancelaria Sejmu s. 13/13
2007-07-10
rehabilitacji i złe rokowania co do możliwości osiągnięcia postępów uzasadniających
podjęcie zatrudnienia i kontynuowanie rehabilitacji zawodowej
w warunkach pracy chronionej lub na rynku pracy po odbyciu dalszej
rehabilitacji w warsztacie,
3) przedłużenie uczestnictwa w terapii ze względu na:
a) pozytywne rokowania co do przyszłych postępów w rehabilitacji, umożliwiających
podjęcie zatrudnienia i kontynuowanie rehabilitacji zawodowej
w warunkach pracy chronionej lub na rynku pracy,
b) okresowy brak możliwości podjęcia zatrudnienia,
c) okresowy brak możliwości skierowania osoby niepełnosprawnej do
ośrodka wsparcia, o którym mowa w pkt 2.
Art. 10b.
1. Warsztaty mogą być organizowane przez fundacje, stowarzyszenia lub przez inne
podmioty.
2. Koszty utworzenia, działalności i wynikające ze zwiększenia liczby uczestników
warsztatu są współfinansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji
Osób Niepełnosprawnych, zwanego dalej "Funduszem", ze środków samorządu
terytorialnego lub z innych źródeł, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 68c
ust. 1.
3. Dofinansowanie ze środków Funduszu kosztów uczestnictwa w warsztacie osób
niepełnosprawnych przebywających w jednostkach organizacyjnych obowiązanych
do zapewnienia terapii zajęciowej na podstawie odrębnych przepisów, jest
obniżane w zależności od procentowego wskaźnika udziału tych osób w ogólnej
liczbie uczestników warsztatu, zwanego dalej "wskaźnikiem udziału", z zastrzeżeniem
ust. 4 i 5.
4. Ze środków Funduszu nie mogą być dofinansowane koszty, o których mowa w
ust. 3, w przypadku, gdy wskaźnik udziału wynosi co najmniej 80%.
5. Koszty, o których mowa w ust. 3, nie ulegają obniżeniu w przypadku, gdy
wskaźnik udziału nie przekracza 30%.
6. Powiat, którego mieszkańcy są uczestnikami rehabilitacji w warsztacie działającym
na terenie innego powiatu, jest obowiązany do pokrywania kosztów rehabilitacji
w odniesieniu do swoich mieszkańców, w części nieobjętej dofinansowaniem
ze środków Funduszu, w wysokości i na zasadach określonych w porozumieniu
zawartym z powiatem, na terenie którego działa warsztat.
6a. Powiatowe centra pomocy rodzinie przeprowadzają co najmniej raz w roku
kontrolę warsztatów.
7. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia,
szczegółowe zasady tworzenia, działania i dofinansowywania
warsztatów, skład i zakres działania zespołu rozpatrującego wnioski oraz zakres
działania rady programowej warsztatu, a także zakres i tryb przeprowadzania
kontroli warsztatów przez powiatowe centra pomocy rodzinie, w tym:
1) wzory, tryb składania oraz sposób rozpatrywania wniosków o dofinansowanie
kosztów utworzenia, działalności i kosztów wynikających ze zwiększonej
liczby uczestników warsztatu,
Dodany ust. 6a w art.
10b wchodzi w życie
z dn. 30.07.2007 r.
(Dz.U. z 2007 r. Nr
115, poz. 791).
©Kancelaria Sejmu s. 14/14
2007-07-10
2) sposób dofinansowania kosztów utworzenia, działalności i kosztów wynikających
ze zwiększonej liczby uczestników warsztatów,
3) sposób sporządzania informacji o wykorzystaniu środków oraz sprawozdań
z działalności warsztatu,
4) szczegółowe zasady obniżania dofinansowania w zależności od wskaźnika
udziału,
5) szczegółowy zakres działania rady programowej oraz sposób dokonywania
oceny postępów osób uczestniczących w rehabilitacji
- mając na względzie zapewnienie prawidłowego funkcjonowania warsztatów i
odpowiedniego poziomu rehabilitacji.
Art. 10c.
1. Turnus oznacza zorganizowaną formę aktywnej rehabilitacji połączonej z elementami
wypoczynku, której celem jest ogólna poprawa psychofizycznej
sprawności oraz rozwijanie umiejętności społecznych uczestników, między innymi
przez nawiązywanie i rozwijanie kontaktów społecznych, realizację i rozwijanie
zainteresowań, a także przez udział w innych zajęciach przewidzianych
programem turnusu.
2. Turnusy mogą być organizowane:
1) przez osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i
inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, które
prowadzą co najmniej przez 2 lata działalność na rzecz osób niepełnosprawnych
i uzyskały wpis do rejestru organizatorów prowadzonego przez
wojewodę, zwane dalej "organizatorem turnusów",
2) wyłącznie w ośrodkach, które uzyskały wpis do rejestru ośrodków prowadzonego
przez wojewodę - z wyłączeniem turnusów organizowanych w
formie, o której mowa w ust. 5 pkt 2, z zastrzeżeniem ust. 3.
3. W domach pomocy społecznej lub w innych placówkach opiekuńczych, turnusy
mogą być organizowane wyłącznie dla osób niepełnosprawnych niebędących
stałymi podopiecznymi takich jednostek.
4. Ośrodki, w których organizowane są turnusy, zapewniają osobom niepełnosprawnym
odpowiednie warunki pobytu, dostosowane do rodzaju i stopnia niepełnosprawności
uczestników turnusu, oraz bazę do prowadzenia rehabilitacji i
realizacji określonego programu turnusu.
5. Czas trwania turnusów, o których mowa w ust. 2, wynosi co najmniej 14 dni.
Turnusy organizuje się wyłącznie na terenie kraju, w grupach zorganizowanych
liczących nie mniej niż 20 uczestników, w formie:
1) stacjonarnej,
2) niestacjonarnej.
6. Program turnusu określa:
1) rodzaj i cele turnusu oraz formy rehabilitacji odpowiednie do rodzajów
schorzeń osób niepełnosprawnych,
2) rodzaje zajęć kulturalno-oświatowych i sportowo rekreacyjnych oraz innych
zajęć wynikających ze specjalistycznego rodzaju turnusu, z uwzględnieniem
zajęć indywidualnych i grupowych,
3) kadrę odpowiedzialną za realizację programu turnusu.
©Kancelaria Sejmu s. 15/15
2007-07-10
7. Organizator turnusów jest obowiązany do:
1) zabezpieczenia turnusu od strony organizacyjnej, technicznej i kadrowej w
sposób gwarantujący osobom niepełnosprawnym bezpieczne warunki
uczestnictwa w turnusie,
2) opracowania i realizacji programu turnusu,
3) udostępniania właściwemu ze względu na miejsce prowadzenia działalności
powiatowego centrum pomocy rodzinie informacji zawierających:
a) nazwy ośrodka i miejscowości, w której będą odbywały się turnusy,
b) daty rozpoczęcia i zakończenia turnusów,
c) warunki pobytu w ośrodku, w którym organizuje się turnusy,
d) program turnusu, o którym mowa w ust. 6,
e) koszt uczestnictwa w turnusie,
4) przesłania do właściwego powiatowego centrum pomocy rodzinie informacji
o przebiegu turnusu w terminie 21 dni od dnia zakończenia turnusu, sporządzonej
odrębnie dla każdego uczestnika korzystającego z dofinansowania
ze środków Funduszu,
5) przechowywania dokumentów dotyczących przebiegu turnusu przez okres 3
lat.
Art. 10d.
1. Wojewoda prowadzi rejestr ośrodków oraz rejestr organizatorów turnusów i dokonuje
wpisu do tych rejestrów na okres 3 lat po spełnieniu przez ośrodek lub
organizatora turnusów warunków określonych zgodnie z ust. 8 pkt 3.
2. Ośrodki ubiegające się o uzyskanie wpisu do rejestru ośrodków przyjmujących
grupy turnusowe składają wniosek o wpis do rejestru do właściwego terytorialnie
samorządu województwa, który po zaopiniowaniu wniosku, w terminie 30
dni od dnia jego wpływu przekazuje wniosek wojewodzie.
3. Podmioty ubiegające się o uzyskanie wpisu do rejestru organizatorów turnusów
składają wniosek o wpis do tego rejestru do wojewody właściwego ze względu
na siedzibę organizatora turnusu.
4. Rozpatrzenie przez wojewodę wniosku następuje w terminie 30 dni od dnia jego
wpływu. O sposobie rozpatrzenia wniosków, o których mowa w ust. 2 i 3, wojewoda
zawiadamia odpowiednio ośrodek i samorząd województwa albo organizatora
turnusu.
5. Ośrodek lub organizator turnusu, który uzyskał wpis do rejestru, jest obowiązany
do niezwłocznego powiadomienia wojewody o każdej zmianie warunków
stanowiących podstawę uzyskania wpisu do rejestru ośrodków lub rejestru organizatorów
turnusów.
6. Wojewoda wykreśla ośrodek lub organizatora turnusu z rejestru w razie:
1) niespełniania warunków określonych na podstawie ust. 8 pkt 3,
2) uniemożliwienia kontroli ośrodka lub organizatora turnusu.
7. O wpisie lub wykreśleniu z rejestrów, o których mowa w ust. 1, wojewoda informuje
w ciągu 14 dni Pełnomocnika, który prowadzi centralną bazę danych
ośrodków i organizatorów turnusów posiadających wpis do rejestru wojewody
©Kancelaria Sejmu s. 16/16
2007-07-10
oraz wydaje krajowy informator o ośrodkach i organizatorach turnusów posiadających
taki wpis.
8. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia:
1) rodzaje turnusów organizowanych przy udziale środków Funduszu oraz warunki
uczestnictwa w tych turnusach,
2) warunki, jakie powinny spełniać osoby niepełnosprawne ubiegające się o
dofinansowanie uczestnictwa w turnusie, tryb składania i rozpatrywania
wniosków o dofinansowanie, wysokość oraz sposób przyznawania i przekazywania
tego dofinansowania ze środków Funduszu,
3) warunki, jakie powinni spełniać organizatorzy turnusów i ośrodki, w których
odbywają się turnusy, sposób oceny spełniania tych warunków i dokonywania
wpisu do rejestrów oraz zasady prowadzenia rejestrów,
4) zakres, sposób i tryb kontroli organizatorów oraz ośrodków wpisanych do
rejestrów, prowadzonej przez powiatowe centrum pomocy rodzinie lub wojewodę
i obowiązki związane z tą kontrolą,
5) zakres przekazywanych przez wojewodę informacji o ośrodkach i organizatorach
turnusów posiadających wpis do rejestrów, o których mowa w ust. 1,
zasady prowadzenia centralnej bazy danych ośrodków i organizatorów turnusów
posiadających taki wpis oraz udostępniania danych znajdujących się
w tej bazie,
6) wzory wniosków, zawiadomień i informacji
- mając na względzie zapewnienie odpowiedniego poziomu rehabilitacji.
Art. 10e.
[1. Osoba niepełnosprawna może ubiegać się o dofinansowanie ze środków Funduszu
uczestnictwa w turnusie, jeżeli przeciętny miesięczny dochód rodziny, w
rozumieniu przepisów o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych,
pomniejszony o obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych,
składkę z tytułu ubezpieczeń emerytalnego, rentowego i chorobowego, określonych
w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz o kwotę alimentów
świadczonych przez osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym
na rzecz innych osób, podzielony przez liczbę osób we wspólnym gospodarstwie
domowym, obliczony za rok podatkowy poprzedzający rok, w którym składany
jest wniosek, nie przekracza kwoty:
1) 50% przeciętnego wynagrodzenia na osobę we wspólnym gospodarstwie
domowym,
2) 65% przeciętnego wynagrodzenia w przypadku osoby samotnej.]
1. Osoba niepełnosprawna może ubiegać się o dofinansowanie ze środków
Funduszu uczestnictwa w turnusie, jeżeli przeciętny miesięczny dochód, w
rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych, podzielony przez liczbę
osób we wspólnym gospodarstwie domowym, obliczony za kwartał poprzedzający
miesiąc złożenia wniosku, nie przekracza kwoty:
1) 50% przeciętnego wynagrodzenia na osobę we wspólnym gospodarstwie
domowym,
2) 65% przeciętnego wynagrodzenia w przypadku osoby samotnej.
Nowe brzmienie ust.
1 w art. 10e wchodzi
w życie z dn.
30.07.2007 r. (Dz.U. z
2007 r. Nr 115, poz.
791).
©Kancelaria Sejmu s. 17/17
2007-07-10
2. W przypadku przekroczenia kwot dochodu, o których mowa w ust. 1, kwotę dofinansowania
pomniejsza się o kwotę, o którą dochód ten został przekroczony, z
zastrzeżeniem ust. 3.
3. W przypadku uzasadnionym trudną sytuacją materialną lub losową osoby niepełnosprawnej
dofinansowanie ze środków Funduszu uczestnictwa w turnusie
tej osoby lub dofinansowanie uczestnictwa jej opiekuna może zostać przyznane
bez pomniejszania kwoty dofinansowania pomimo przekroczenia kwot dochodu,
o których mowa w ust. 1.
4. Kwota dofinansowania do uczestnictwa w turnusie przyznana osobie niepełnosprawnej
jest przekazywana na rachunek bankowy organizatora turnusu.
Art. 10f.
1. Osoby niepełnosprawne są kierowane do uczestnictwa w:
1) warsztacie - zgodnie ze wskazaniem zawartym w orzeczeniu o niepełnosprawności
lub o stopniu niepełnosprawności,
2) turnusie - na wniosek lekarza, pod którego opieką znajduje się ta osoba.
[2. Zgłoszenia osób uczestnictwa w warsztacie przyjmuje i zatwierdza podmiot
zamierzający zorganizować lub prowadzący warsztat.]
2. Podmiot zamierzający zorganizować lub prowadzący warsztat przyjmuje i
zatwierdza, w uzgodnieniu z powiatowym centrum pomocy rodzinie, zgłoszenie
osób do uczestnictwa w warsztacie.
3. Wnioski osób niepełnosprawnych o dofinansowanie uczestnictwa w turnusie są
składane w powiatowych centrach pomocy rodzinie.
Rozdział 4
Uprawnienia osób niepełnosprawnych
[Art. 11.
1. Osoba niepełnosprawna zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy jako
bezrobotna albo poszukująca pracy niepozostająca w zatrudnieniu ma prawo
korzystać na zasadach określonych dla osób bezrobotnych niepełnosprawnych
w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z usług rynku
pracy oraz następujących instrumentów rynku pracy:
1) szkoleń;
2) stażu;
3) prac interwencyjnych;
4) przygotowania zawodowego w miejscu pracy.
2. Wydatki na instrumenty oraz usługi rynku pracy, o których mowa w ust. 1, są finansowane
w zakresie osób niepełnosprawnych zarejestrowanych jako:
1) bezrobotne - ze środków Funduszu Pracy;
2) poszukujące pracy niepozostające w zatrudnieniu - ze środków Funduszu.]
Nowe brzmienie ust.
2 w art. 10f wchodzi
w życie z dn.
30.07.2007 r. (Dz.U. z
2007 r. Nr 115, poz.
791).
Nowe brzmienie art.
11 wchodzi w życie z
dn. 30.07.2007 r.
(Dz.U. z 2007 r. Nr
155, poz. 791).
©Kancelaria Sejmu s. 18/18
2007-07-10
Art. 11.
1. Osoba niepełnosprawna zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy jako
bezrobotna albo poszukująca pracy niepozostająca w zatrudnieniu ma
prawo korzystać z usług lub instrumentów rynku pracy na zasadach określonych
w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach
rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001, z późn. zm.3)), zwanej dalej
"ustawą o promocji".
2. Osoba niepełnosprawna zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy jako
poszukująca pracy niepozostająca w zatrudnieniu może również korzystać
na zasadach takich jak bezrobotni z następujących usług lub instrumentów
określonych w ustawie o promocji:
1) szkoleń,
2) stażu,
3) prac interwencyjnych,
4) przygotowania zawodowego w miejscu pracy,
5) badań lekarskich, o których mowa w art. 2 ust. 3 ustawy o promocji,
6) zwrotu kosztów, o których mowa w art. 45 ust. 1, 2 i 4 ustawy o promocji,
7) finansowania kosztów, o których mowa w art. 45 ust. 3 ustawy o promocji.
3. Wydatki na instrumenty lub usługi rynku pracy, o których mowa w ust. 1 i
2, są finansowane w odniesieniu do osób niepełnosprawnych zarejestrowanych
jako:
1) bezrobotne - ze środków Funduszu Pracy,
2) poszukujące pracy niepozostające w zatrudnieniu - ze środków Funduszu.
[Art. 12.
1. Osoba niepełnosprawna, o której mowa w art. 11, może otrzymać pożyczkę na
rozpoczęcie działalności gospodarczej albo rolniczej.
2. Starosta udziela pożyczki, ze środków Funduszu, do wysokości trzydziestokrotnego
przeciętnego wynagrodzenia.
3. Starosta zawiera z pożyczkobiorcą umowę ustalającą warunki udzielenia i spłaty
pożyczki oraz wysokość stopy oprocentowania.
4. Starosta umarza pożyczkę, na wniosek pożyczkobiorcy, do wysokości 50%, pod
warunkiem prowadzenia działalności gospodarczej albo rolniczej przez okres co
najmniej 24 miesięcy oraz po spełnieniu pozostałych warunków umowy.
5. W przypadku uzasadnionym trudną sytuacją materialną lub losową dłużnika starosta,
na wniosek tego dłużnika, może odroczyć termin spłaty pożyczki, rozłożyć
jej spłatę na raty lub umorzyć spłatę w części albo w całości, jeżeli pożyczka stała
się wymagalna.
3) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 273, poz. 2703, z 2005 r. Nr
64, poz. 565, Nr 94, poz. 788, Nr 164, poz. 1366 i Nr 175, poz. 1462 i Nr 267, poz. 2257, z 2006 r.
Nr 94, poz. 651, Nr 104, poz. 708 i 711, Nr 144, poz. 1043, Nr 149, poz. 1074, Nr 158, poz. 1121 i
Nr 217, poz. 1588 oraz z 2007 r. Nr 89, poz. 589.
Art. 12 uchyla się z
dn. 30.07.2007 r.
(Dz.U. z 2007 r. Nr
115, poz. 791).
©Kancelaria Sejmu s. 19/19
2007-07-10
6. (uchylony).
7. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia,
szczegółowe zasady udzielania, oprocentowania, spłaty, rozkładania
na raty i umarzania pożyczek.]
Art. 12a.
1. Osoba niepełnosprawna, o której mowa w art. 11 ust. 1, może otrzymać ze
środków Funduszu jednorazowo środki na podjęcie działalności gospodarczej,
rolniczej albo na wniesienie wkładu do spółdzielni socjalnej w wysokości
określonej w umowie zawartej ze starostą, nie więcej jednak niż do
wysokości piętnastokrotnego przeciętnego wynagrodzenia, jeżeli nie otrzymała
środków publicznych na ten cel.
2. Osoba niepełnosprawna, która otrzymała jednorazowo środki na podjęcie
działalności gospodarczej, rolniczej albo na wniesienie wkładu do spółdzielni
socjalnej, jest obowiązana do zwrotu otrzymanych środków wraz z odsetkami
w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, jeżeli z
przyczyn leżących po jej stronie zostały naruszone warunki umowy, o której
mowa w ust. 1.
3. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze
rozporządzenia:
1) warunki oraz tryb przyznawania i zwrotu środków, o których mowa w
ust. 1,
2) formy zabezpieczenia zwrotu środków, o których mowa w ust. 1,
w przypadku naruszenia warunków umowy dotyczącej ich przyznania,
3) wzór wniosku i niezbędne elementy umowy dotyczącej przyznania
środków określonych w ust. 1
- mając na względzie zwiększenie aktywności zawodowej osób niepełnosprawnych,
zapewnienie zgodności udzielanej pomocy z regułami przyznawania
pomocy publicznej w ramach zasady de minimis oraz racjonalne gospodarowanie
środkami Funduszu.
Art. 13.
[1. Osoba niepełnosprawna, która nie osiągnęła wieku emerytalnego, prowadząca
działalność gospodarczą albo własne lub dzierżawione gospodarstwo rolne może
otrzymać, ze środków Funduszu, dofinansowanie do wysokości 50% oprocentowania
kredytu bankowego zaciągniętego na kontynuowanie tej działalności,
jeżeli:
1) nie korzystała z pożyczki, o której mowa w art. 12 ust. 1, lub
2) taka pożyczka została spłacona albo w całości umorzona.]
1. Osoba niepełnosprawna prowadząca działalność gospodarczą albo własne
lub dzierżawione gospodarstwo rolne może otrzymać, ze środków Funduszu,
dofinansowanie do wysokości 50% oprocentowania kredytu bankowego
zaciągniętego na kontynuowanie tej działalności, jeżeli:
Dodany art. 12a
wchodzi w życie z dn.
30.07.2007 r. (Dz.U. z
2007 r. Nr 115, poz.
791).
Nowe brzmienie ust.
1 w art. 13 wchodzi w
życie z dn. 30.07.2007
r. (Dz.U. z 2007 r. Nr
115, poz. 791).
©Kancelaria Sejmu s. 20/20
2007-07-10
1) nie korzystała z pożyczki z Funduszu na rozpoczęcie działalności gospodarczej
albo rolniczej oraz z Funduszu Pracy na rozpoczęcie działalności
gospodarczej albo
2) pożyczka została spłacona lub w całości umorzona.
2. Dofinansowanie następuje na podstawie umowy zawartej przez starostę z osobą,
o której mowa w ust. 1.
Art. 14.
1. Osobie zatrudnionej, która w wyniku wypadku przy pracy lub choroby zawodowej
utraciła zdolność do pracy na dotychczasowym stanowisku, pracodawca jest
obowiązany wydzielić lub zorganizować odpowiednie stanowisko pracy z podstawowym
zapleczem socjalnym, nie później niż w okresie trzech miesięcy od
daty zgłoszenia przez tę osobę gotowości przystąpienia do pracy. Zgłoszenie gotowości
przystąpienia do pracy powinno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia
uznania za osobę niepełnosprawną.
2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się, gdy wyłączną przyczyną wypadku przy pracy było
naruszenie przepisów w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy przez pracownika
z jego winy lub jego stanu nietrzeźwości - udowodnione przez pracodawcę.
Art. 15.
1. Czas pracy osoby niepełnosprawnej nie może przekraczać 8 godzin na dobę i 40
godzin tygodniowo.
2. Czas pracy osoby niepełnosprawnej zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego
stopnia niepełnosprawności nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin
tygodniowo.
3. Osoba niepełnosprawna nie może być zatrudniona w porze nocnej i w godzinach
nadliczbowych.
4. Wymiar czasu pracy ustalony zgodnie z ust. 1 lub 2 obowiązuje od dnia następującego
po przedstawieniu pracodawcy orzeczenia o niepełnosprawności.
Art. 16.
1. Przepisów art. 15 nie stosuje się:
1) do osób zatrudnionych przy pilnowaniu oraz
2) gdy, na wniosek osoby zatrudnionej, lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne
pracowników lub w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad
tą osobą wyrazi na to zgodę.
2. Koszty badań, o których mowa w ust. 1 pkt 2, ponosi pracodawca.
Art. 17.
Osoba niepełnosprawna ma prawo do dodatkowej przerwy w pracy na gimnastykę
usprawniającą lub wypoczynek. Czas przerwy wynosi 15 minut i jest wliczany do
Nowe brzmienie zd.
trzeciego w art. 17
wchodzi w życie z dn.
30.07.2007 r. (Dz.U. z
2007 r. Nr 115, poz.
791).
©Kancelaria Sejmu s. 21/21
2007-07-10
czasu pracy. [Nie narusza to przepisu art. 12910 § 1 Kodeksu pracy.] Nie narusza
to przepisu art. 134 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z
1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm.4)).
Art. 18.
1. Stosowanie norm czasu pracy, o których mowa w art. 15, nie powoduje
obniżenia wysokości wynagrodzenia wypłacanego w stałej miesięcznej wysokości.
2. Godzinowe stawki wynagrodzenia zasadniczego, odpowiadające osobistemu zaszeregowaniu
lub zaszeregowaniu wykonywanej pracy, przy przejściu na normy
czasu pracy, o których mowa w art. 15, ulegają podwyższeniu w stosunku, w jakim
pozostaje dotychczasowy wymiar czasu pracy do tych norm.
Art. 19.
1. Osobie zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności
przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni roboczych w
roku kalendarzowym. Prawo do pierwszego urlopu dodatkowego osoba ta nabywa
po przepracowaniu jednego roku po dniu zaliczenia jej do jednego z tych
stopni niepełnosprawności.
2. Urlop, o którym mowa w ust. 1, nie przysługuje osobie uprawnionej do urlopu
wypoczynkowego w wymiarze przekraczającym 26 dni roboczych lub do urlopu
dodatkowego na podstawie odrębnych przepisów.
3. Jeżeli wymiar urlopu dodatkowego, o którym mowa w ust. 2, jest niższy niż 10
dni roboczych, zamiast tego urlopu przysługuje urlop dodatkowy określony w
ust. 1.
Art. 20.
1. Osoba o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ma prawo do
zwolnienia od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia:
1) w wymiarze do 21 dni roboczych w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym,
nie częściej niż raz w roku, z zastrzeżeniem art. 10f ust. 1 pkt 2,
2) w celu wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych lub
usprawniających, a także w celu uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego lub
jego naprawy, jeżeli czynności te nie mogą być wykonane poza godzinami
pracy.
2. Wynagrodzenie za czas zwolnień od pracy, o których mowa w ust. 1, oblicza się
jak ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy.
4) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1998 r. Nr 106, poz.
668 i Nr 113, poz. 717, z 1999 r. Nr 99, poz. 1152, z 2000 r. Nr 19, poz. 239, Nr 43, poz. 489, Nr
107, poz. 1127 i Nr 120, poz. 1268, z 2001 r. Nr 11, poz. 84, Nr 28, poz. 301, Nr 52, poz. 538, Nr
99, poz. 1075, Nr 111, poz. 1194, Nr 123, poz. 1354, Nr 128, poz. 1405 i Nr 154, poz. 1805, z 2002
r. Nr 74, poz. 676, Nr 135, poz. 1146, Nr 196, poz. 1660, Nr 199, poz. 1673 i Nr 200, poz. 1679, z
2003 r. Nr 166, poz. 1608 i Nr 213, poz. 2081, z 2004 r. Nr 96, poz. 959, Nr 99, poz. 1001, Nr 120,
poz. 1252 i Nr 240, poz. 2407, z 2005 r. Nr 10, poz. 71, Nr 68, poz. 610, Nr 86, poz. 732 i Nr 167,
poz. 1398, z 2006 r. Nr 104, poz. 708 i 711, Nr 133, poz. 935, Nr 217, poz. 1587 i Nr 221, poz.
1615 oraz z 2007 r. Nr 64, poz. 426 i Nr 89, poz. 589.
©Kancelaria Sejmu s. 22/22
2007-07-10
3. Łączny wymiar urlopu określonego w art. 19 ust. 1 i zwolnienia od pracy, o którym
mowa w ust. 1 pkt 1, nie może przekroczyć 21 dni roboczych w roku kalendarzowym.
4. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia,
szczegółowe zasady udzielania zwolnień od pracy, o których mowa
w ust. 1 pkt 1.
Rozdział 5
Szczególne obowiązki i uprawnienia pracodawców w związku z zatrudnianiem
osób niepełnosprawnych
Art. 21.
1. Pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny
wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać
miesięcznych wpłat na Fundusz, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn
40,65% przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy
między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia
osób niepełnosprawnych w wysokości 6% a rzeczywistym zatrudnieniem osób
niepełnosprawnych.
2. Z wpłat, o których mowa w ust. 1, zwolnieni są pracodawcy, u których wskaźnik
zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi co najmniej 6%.
2a. Dla państwowych i samorządowych jednostek organizacyjnych będących jednostkami
budżetowymi, zakładami budżetowymi albo gospodarstwami pomocniczymi,
instytucji kultury oraz jednostek organizacyjnych zajmujących się statutowo
ochroną dóbr kultury uznanych za pomnik historii wskaźnik zatrudnienia
osób niepełnosprawnych, o którym mowa w ust. 1 i ust. 2, wynosi 2%, 3% w
2005 r., 4% w 2006 r., 5% w 2007 r. i 6% w 2008 r. oraz w latach następnych.
2b. Dla państwowych i niepaństwowych szkół wyższych, wyższych szkół zawodowych,
publicznych i niepublicznych szkół, zakładów kształcenia nauczycieli
oraz placówek opiekuńczo-wychowawczych i resocjalizacyjnych wskaźnik zatrudnienia
osób niepełnosprawnych, o którym mowa w ust. 1 i ust. 2, wynosi
0,5% w roku 2000, 1% w latach 2001-2004 i 2% w roku 2005 oraz w latach następnych.
2c. Wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w jednostkach, o których mowa
w ust. 2b, oblicza się jako sumę wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych
i podwojonego wskaźnika wychowanków, uczniów, studentów lub
słuchaczy będących osobami niepełnosprawnymi i uczących się lub studiujących
w ramach ogólnie obowiązujących w danej jednostce regulaminów nauczania
lub studiowania.
2d. Wskaźnik wychowanków, uczniów, studentów lub słuchaczy niepełnosprawnych,
o którym mowa w ust. 2c - oznacza ich udział procentowy w liczbie ogółem
odpowiednio: wychowanków, uczniów, studentów lub słuchaczy, według
stanu w roku ubiegłym.
2e. Z wpłat, o których mowa w ust. 1, zwolnione są publiczne i niepubliczne jednostki
organizacyjne nie działające w celu osiągnięcia zysku, których wyłącznym
przedmiotem prowadzonej działalności jest rehabilitacja społeczna i leczni©
Kancelaria Sejmu s. 23/23
2007-07-10
cza, edukacja osób niepełnosprawnych lub opieka nad osobami niepełnosprawnymi.
2f. Pracodawcy osiągający wskaźniki zatrudnienia osób niepełnosprawnych, o których
mowa w ust. 2, 2a i 2b, oraz jednostki organizacyjne, o których mowa w
ust. 2e, składają Zarządowi Funduszu informacje miesięczne i roczne odpowiednio
o zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, o zatrudnieniu i kształceniu
osób niepełnosprawnych lub o działalności na rzecz osób niepełnosprawnych
według wzoru ustalonego, w drodze rozporządzenia, przez ministra właściwego
do spraw zabezpieczenia społecznego. Informacja miesięczna składana jest w
terminie do dnia 20 miesiąca następującego po miesiącu, którego dotyczy informacja,
a informacja roczna - do 20 stycznia za rok poprzedni.
2g. Pracodawcy, o których mowa w ust. 2a i 2b, nie osiągający wskaźników zatrudnienia
osób niepełnosprawnych wymienionych w ust. 2a i 2b, dokonują wpłat na
zasadach określonych w art. 49.
3. Z wpłat, o których mowa w ust. 1, zwolnieni są pracodawcy prowadzący zakłady
pracy będące w likwidacji albo co do których ogłoszono upadłość.
4. Wskaźnik, o którym mowa w ust. 2, może zostać obniżony w razie zatrudnienia
osób niepełnosprawnych ze schorzeniami szczególnie utrudniającymi wykonywanie
pracy.
5. Do liczby pracowników, o której mowa w ust. 1, nie wlicza się - jeżeli nie są to
osoby niepełnosprawne - osób zatrudnionych:
1) na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego,
2) przebywających na urlopach wychowawczych,
3) nieświadczących pracy w związku z odbywaniem służby wojskowej albo
służby zastępczej,
4) będących uczestnikami Ochotniczych Hufców Pracy,
5) nie świadczących pracy w związku z uzyskaniem świadczenia rehabilitacyjnego,
6) przebywających na urlopach bezpłatnych, których obowiązek udzielenia
określają odrębne ustawy.
6. Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy:
1) placówek dyplomatycznych i urzędów konsularnych,
2) przedstawicielstw i misji zagranicznych.
7. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, w porozumieniu
z Ministrem Zdrowia i Opieki Społecznej, określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje
schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika, o którym mowa w ust. 2,
oraz sposób jego obniżania.
Art. 22.
1. Wpłaty na Fundusz, o których mowa w art. 21, ulegają obniżeniu z tytułu zakupu
usługi, z wyłączeniem handlu, lub produkcji pracodawcy zatrudniającego co
najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy i osiągającego
wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego
lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w wysokości co najmniej
10%, zwanego dalej "sprzedającym".
©Kancelaria Sejmu s. 24/24
2007-07-10
2. Warunkiem obniżenia wpłaty jest terminowe uregulowanie należności za zrealizowaną
produkcję lub usługę oraz otrzymanie informacji o kwocie obniżenia.
3. Kwota obniżenia, o której mowa w ust. 1, stanowi iloczyn wskaźnika wynagrodzeń
niepełnosprawnych pracowników sprzedającego zaliczonych do znacznego
lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i wskaźnika udziału przychodów.
4. Wskaźnik wynagrodzeń niepełnosprawnych pra
Chciałbyś mieć wyszukiwarkę ofert pracy na swojej stronie czy blogu? Nic prostszego. Należy wejść na stronę kreatora wyszukiwarki ofert pracy i wybrać odpowiednie parametry (np. miasto, województwo, branża). Wygenerowany kod jest już gotowy do wstawienia na Twoją stronę.
Zobacz też: architekt - oferty pracy, doradca zawodowy - oferty pracy, instruktor - oferty pracy, lekarz - oferty pracy, mim - oferty pracy, nauczyciel - oferty pracy, psycholog - oferty pracy, starosta - oferty pracy, technik - oferty pracy, staż - informacje, Dobrze płatne zawody
2007-07-10
USTAWA
z dnia 27 sierpnia 1997 r.
o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu
osób niepełnosprawnych1)
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.
Ustawa dotyczy osób, których niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem:
1) o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni
niepełnosprawności określonych w art. 3 lub
2) o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych
przepisów, lub
3) o niepełnosprawności, wydanym przed ukończeniem 16 roku życia
- zwanych dalej "osobami niepełnosprawnymi".
Art. 2.
Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1) najniższym wynagrodzeniu - oznacza to minimalne wynagrodzenie za pracę
obowiązujące w grudniu roku poprzedniego, ustalane na podstawie odrębnych
przepisów,
2) osobie niepełnosprawnej bezrobotnej lub niepełnosprawnej poszukującej
pracy - oznacza to osobę niepełnosprawną bezrobotną lub niepełnosprawną
poszukującą pracy w rozumieniu przepisów o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu
bezrobociu,
3) organizacjach pozarządowych - oznacza to stowarzyszenia, związki, izby
oraz organizacje pracodawców i pracobiorców w szczególności działające
na rzecz osób niepełnosprawnych, tworzone na podstawie odrębnych prze-
1) Niniejsza ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia dyrektywy 2000/78/WE z dnia 27
listopada 2000 r.
ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia
i pracy (Dz.Urz. WE L 303 z 02.12.2000).
Dane dotyczące ogłoszenia aktów prawa Unii Europejskiej, zamieszczone w niniejszej ustawie - z
dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej - dotyczą ogłoszenia
tych aktów w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej - wydanie specjalne.
Opracowano na podstawie:
Dz.U. z 1997
r. Nr 123, poz. 776,
Nr 160, poz. 1082, z
1998 r. Nr 99, poz.
628, Nr 106, poz. 668,
Nr 137, poz. 887, Nr
156, poz. 1019, Nr
162, poz. 1118 i poz.
1126, z 1999 r. Nr 49,
poz. 486, Nr 90, poz.
1001, Nr 95, poz.
1101, Nr 111, poz.
1280, z 2000 r. Nr 48,
poz. 550, Nr 119, poz.
1249, z 2001 r. Nr 39,
poz. 459, Nr 100, poz.
1080, Nr 125, poz.
1368, Nr 129, poz.
1444, Nr 154, poz.
1792 i 1800, z 2002 r.
Nr 169, poz. 1387, Nr
200, poz. 1679 i 1683,
Nr 241, poz. 2074, z
2003 r. Nr 7, poz. 79,
Nr 90, poz. 844, Nr
223, poz. 2217, Nr
228, poz. 2262, z 2004
r. Nr 96, poz. 959, Nr
99, poz. 1001, Nr 240,
poz. 2407, z 2005 r.
Nr 44, poz. 422, Nr
132, poz. 1110, Nr
163, poz. 1362, Nr
164, poz. 1366, Nr
167, poz. 1398, z 2006
r. Nr 49, poz. 359, Nr
63, poz. 440, Nr 94,
poz. 651, Nr 170, poz.
1217, z 2007 r. Nr
115, poz. 791.
©Kancelaria Sejmu s. 2/2
2007-07-10
pisów,
[4) przeciętnym wynagrodzeniu - oznacza to przeciętne miesięczne wynagrodzenie
w gospodarce narodowej w poprzednim kwartale od pierwszego dnia
następnego miesiąca po ogłoszeniu przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego
w formie komunikatu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej
Polskiej "Monitor Polski", na podstawie art. 20 pkt 3 ustawy z dnia 17
grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
(Dz.U. Nr 162, poz. 1118 i z 1999 r. Nr 38, poz. 360)
4) przeciętnym wynagrodzeniu - oznacza to przeciętne miesięczne wynagrodzenie
w gospodarce narodowej w poprzednim kwartale od pierwszego
dnia następnego miesiąca po ogłoszeniu przez Prezesa Głównego
Urzędu Statystycznego w formie komunikatu w Dzienniku Urzędowym
Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", na podstawie art. 20 pkt 2
ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, z późn.
zm.2)),
5) uczestnictwie w życiu społecznym - oznacza to możliwość pełnienia ról społecznych
oraz pokonywania barier, w szczególności psychologicznych, architektonicznych,
urbanistycznych, transportowych i w komunikowaniu się,
6) wskaźniku zatrudnienia osób niepełnosprawnych - oznacza to przeciętny
miesięczny udział procentowy osób niepełnosprawnych w zatrudnieniu ogółem,
w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy,
7) warunkach pracy chronionej - oznacza to warunki, o których mowa w art. 28
albo art. 29, i uzyskanie statusu zakładu pracy chronionej albo zakładu aktywności
zawodowej,
8) przystosowanym stanowisku pracy osoby niepełnosprawnej - oznacza to
stanowisko pracy, które jest oprzyrządowane i dostosowane odpowiednio
do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności,
9) staroście - oznacza to także prezydenta miasta na prawach powiatu,
10) niepełnosprawności - oznacza to trwałą lub okresową niezdolność do wypełniania
ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia
sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy.
Rozdział 2
Orzekanie o niepełnosprawności
Art. 3.
1. Ustala się trzy stopnie niepełnosprawności, które stosuje się do realizacji
celów określonych ustawą:
1) znaczny,
2) umiarkowany,
2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz.
593, Nr 99, poz. 1001, Nr 120, poz. 1252, Nr 121, poz. 1264, Nr 144, poz. 1530, Nr 191, poz.
1954, Nr 210, poz. 2135 i Nr 236, poz. 2355, z 2005 r. Nr 167, poz. 1397 i Nr 169, poz. 1412 i
1421, z 2006 r. Nr 104, poz. 708 i 711 i Nr 208, poz. 1534 oraz z 2007 r. Nr 17, poz. 95 i Nr 82,
poz. 558.
Nowe brzmienie pkt
4 w art. 2 wchodzi w
życie z dn. 30.07.2007
r. (Dz.U. z 2007 r. Nr
115, poz. 791).
©Kancelaria Sejmu s. 3/3
2007-07-10
3) lekki.
2. Orzeczenie ustalające stopień niepełnosprawności stanowi także podstawę do
przyznania ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów.
Art. 4.
1. Do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością
organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach
pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub
długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej
egzystencji.
2. Do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną
sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach
pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy
innych osób w celu pełnienia ról społecznych.
3. Do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności
organizmu, powodującej w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania
pracy, w porównaniu do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych
kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną, lub mająca
ograniczenia w pełnieniu ról społecznych dające się kompensować przy
pomocy wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki
techniczne.
4. Niezdolność do samodzielnej egzystencji oznacza naruszenie sprawności organizmu
w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób
podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę,
poruszanie się i komunikację.
5. Zaliczenie do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności osoby,
o której mowa w ust. 1 lub 2, nie wyklucza możliwości zatrudnienia tej osoby
u pracodawcy niezapewniającego warunków pracy chronionej, w przypadku
uzyskania pozytywnej opinii Państwowej Inspekcji Pracy o przystosowaniu
przez pracodawcę stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej.
Art. 4a.
1. Osoby, które nie ukończyły 16 roku życia zaliczane są do osób niepełnosprawnych,
jeżeli mają naruszoną sprawność fizyczną lub psychiczną o przewidywanym
okresie trwania powyżej 12 miesięcy, z powodu wady wrodzonej, długotrwałej
choroby lub uszkodzenia organizmu, powodującą konieczność zapewnienia
im całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb
życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku.
2. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego w porozumieniu z ministrem
właściwym do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, kryteria
oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia.
Art. 5.
Orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o:
1) całkowitej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 ust. 2 i niezdolności
do samodzielnej egzystencji, ustalone na podstawie art. 13 ust. 5
©Kancelaria Sejmu s. 4/4
2007-07-10
ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118) traktowane jest na równi z
orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,
1a) niezdolności do samodzielnej egzystencji, ustalone na podstawie art. 13
ust. 5 ustawy wymienionej w pkt 1, jest traktowane na równi z orzeczeniem
o znacznym stopniu niepełnosprawności,
2) całkowitej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy
wymienionej w pkt 1, jest traktowane na równi z orzeczeniem o umiarkowanym
stopniu niepełnosprawności,
3) częściowej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 ust. 3 oraz
celowości przekwalifikowania, o którym mowa w art. 119 ust. 2 i 3 ustawy
wymienionej w pkt 1, jest traktowane na równi z orzeczeniem o lekkim
stopniu niepełnosprawności.
Art. 5a.
[1. Osoby posiadające ważne orzeczenia o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów,
niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w art. 62, oraz
orzeczenia o niezdolności do pracy, o których mowa w art. 5, mogą składać do
zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności wniosek o ustalenie stopnia
niepełnosprawności i wskazań, o których mowa w art. 6b ust. 3, dla celów korzystania
z ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów.]
1. Osoby posiadające ważne orzeczenia o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów,
niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w art.
62, oraz orzeczenia, o których mowa w art. 5, mogą składać do zespołu do
spraw orzekania o niepełnosprawności wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności
i wskazań, o których mowa w art. 6b ust. 3, dla celów korzystania
z ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów.
2. W postępowaniu w sprawach, o których mowa w ust. 1, zespół do spraw orzekania
o niepełnosprawności wydaje orzeczenie, w którym:
1) stopień niepełnosprawności określa się na podstawie przedłożonych orzeczeń,
o których mowa w ust. 1, zgodnie z przepisami, o których mowa w
art. 5 i 62,
2) wskazania, o których mowa w art. 6b ust. 3, ustala się stosownie do naruszonej
sprawności organizmu i ograniczeń funkcjonalnych uzasadniających
korzystanie z ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów.
3. Zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności ma prawo żądać od właściwych
organów rentowych udostępnienia kopii orzeczeń, o których mowa w ust.
1, a organy te są obowiązane do ich udostępniania.
4. Od orzeczenia, o którym mowa w ust. 2, nie służy odwołanie.
Art. 6.
1. Powołuje się zespoły orzekające o niepełnosprawności:
1) powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako pierwsza
instancja,
2) wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako druga
instancja.
Dodany pkt 1a w art.
5 wchodzi w życie z
dn. 30.07.2007 r.
(Dz.U. z 2007 r. Nr
115, poz. 791).
Nowe brzmienie ust.
1 w art. 5a wchodzi w
życie z dn. 30.07.2007
r. (Dz.U. z 2007 r. Nr
115, poz. 791).
©Kancelaria Sejmu s. 5/5
2007-07-10
1a. Wydatki związane z tworzeniem i działalnością zespołów są pokrywane ze środków
finansowych budżetu państwa. Wydatki te mogą być również pokrywane ze
środków finansowych jednostek samorządu terytorialnego.
2. Właściwość miejscową powiatowego i wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania
o niepełnosprawności ustala się według miejsca stałego pobytu w rozumieniu
przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
3. Właściwość miejscową zespołu orzekającego o niepełnosprawności ustala się
według miejsca pobytu w przypadku osób:
1) bezdomnych,
2) przebywających poza miejscem stałego pobytu ponad dwa miesiące ze
względów zdrowotnych lub rodzinnych,
3) przebywających w zakładach karnych i poprawczych,
4) przebywających w domach pomocy społecznej i ośrodkach wsparcia w rozumieniu
przepisów o pomocy społecznej.
4. W przypadku osób, o których mowa w ust. 3 pkt 2-4, zespół orzekający o niepełnosprawności
jest obowiązany przesłać zawiadomienie o wydanym orzeczeniu
do powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności właściwego
zgodnie z ust. 2.
Art. 6a.
1. Starosta w ramach zadań z zakresu administracji rządowej powołuje i odwołuje
powiatowy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, zwany dalej "powiatowym
zespołem", po uzyskaniu zgody wojewody oraz przedkłada wojewodzie
informacje o realizacji zadań.
2. Wojewoda po zasięgnięciu opinii starostów ustala obszar działania powiatowego
zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, który może obejmować swoim
zasięgiem więcej niż jeden powiat, oraz siedziby wyjazdowych składów
orzekających w powiatach, w których nie powołano powiatowego zespołu.
3. Powiatowy zespół działający w mieście na prawach powiatu może być nazwany
"miejskim zespołem do spraw orzekania o niepełnosprawności". Przepis ust. 1
stosuje się odpowiednio.
4. Wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, zwany dalej "wojewódzkim
zespołem", powołuje i odwołuje wojewoda.
Art. 6b.
1. Powiatowe zespoły orzekają na wniosek osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela
ustawowego albo, za ich zgodą, na wniosek ośrodka pomocy społecznej.
2. Ośrodki pomocy społecznej mogą uczestniczyć na prawach strony w sprawach,
w których orzekają powiatowe zespoły.
3. W orzeczeniu powiatowego zespołu, poza ustaleniem niepełnosprawności lub
stopnia niepełnosprawności, powinny być zawarte wskazania dotyczące w
szczególności:
1) odpowiedniego zatrudnienia uwzględniającego psychofizyczne możliwości
danej osoby,
©Kancelaria Sejmu s. 6/6
2007-07-10
2) szkolenia, w tym specjalistycznego,
3) zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej,
4) uczestnictwa w terapii zajęciowej,
5) konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze
oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby,
6) korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji,
przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych
i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy
społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki,
7) konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w
związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji,
8) konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie
jego leczenia, rehabilitacji i edukacji,
9) spełniania przez osobę niepełnosprawną przesłanek określonych w art. 8 ust.
1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr
98, poz. 602, Nr 123, poz. 779 i Nr 160, poz. 1086, z 1998 r. Nr 106, poz.
668 i Nr 133, poz. 872, z 1999 r. Nr 106, poz. 1216, z 2000 r. Nr 12, poz.
136, Nr 43, poz. 483 i Nr 53, poz. 649 oraz z 2001 r. Nr 27, poz. 298, Nr
106, poz. 1149, Nr 110, poz. 1189, Nr 111, poz. 1194, Nr 123, poz. 1353,
Nr 125, poz. 1371, Nr 129, poz. 1444 i Nr 130, poz. 1452).
Art. 6b1.
1. W wojewódzkim zespole przeprowadza się specjalistyczne badania, w tym
psychologiczne, zwane dalej "badaniami", osób ubiegających się o wydanie
orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, na podstawie
skierowań wystawionych odpowiednio przez lekarzy lub psychologów
członków zespołów orzekających o niepełnosprawności.
2. Skierowanie powinno zawierać:
1) nazwę zespołu, którego lekarz lub psycholog kieruje na badania,
2) rodzaj badania, na które jest kierowana osoba zainteresowana,
3) imię (imiona) i nazwisko osoby skierowanej,
4) numer ewidencyjny Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji
Ludności (PESEL) lub cechy dokumentu potwierdzającego obywatelstwo,
w przypadku cudzoziemca nieposiadającego numeru PESEL,
5) datę urodzenia,
6) miejsce zameldowania albo pobytu,
7) datę wystawienia skierowania,
8) uzasadnienie do skierowania na badania,
9) podpis i pieczątkę osoby kierującej i akceptującej przeprowadzenie badania.
3. Wyniki badań są sporządzane w formie pisemnej na formularzu badania,
do którego dołącza się wydruki komputerowe lub wykonane zdjęcia.
4. Formularz badania zawiera następujące dane:
Dodany art. 6b1
wchodzi w życie z dn.
30.07.2007 r. (Dz.U. z
2007 r. Nr 115, poz.
791).
©Kancelaria Sejmu s. 7/7
2007-07-10
1) numer ewidencyjny badania,
2) nazwę wojewódzkiego zespołu, w którym badanie zostało wykonane,
3) imię (imiona) i nazwisko osoby badanej,
4) numer ewidencyjny Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji
Ludności (PESEL) lub cechy dokumentu potwierdzającego obywatelstwo,
w przypadku cudzoziemca nieposiadającego numeru PESEL,
5) datę urodzenia,
6) miejsce zameldowania albo pobytu,
7) datę wykonania badania,
8) wynik badania wraz z opisem,
9) informację o załącznikach,
10) podpis i pieczątkę odpowiednio lekarza lub psychologa wykonującego
badanie.
5. Wyniki badań są przesyłane do zespołu, którego lekarz lub psycholog wystawił
skierowanie, w terminie 3 dni roboczych od daty ich sporządzenia;
drugi egzemplarz wyników jest przechowywany w wojewódzkim zespole
łącznie z wydrukiem komputerowym lub wykonanymi zdjęciami.
6. Na wniosek osoby badanej lub jej przedstawiciela ustawowego wydaje się
kopie wyników badań.
7. W wojewódzkim zespole prowadzi się rejestr badań w formie dokumentu
pisemnego i elektronicznego. Rejestr ten powinien zawierać:
1) numer ewidencyjny badania,
2) dane osobowe osoby badanej, o których mowa w ust. 2 pkt 3-6,
3) datę skierowania na badania,
4) datę wykonania badania,
5) imię i nazwisko lekarza lub psychologa wykonującego badania.
8. Wojewódzki zespół jest uprawniony do przetwarzania danych osobowych
osób badanych w celu wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu
niepełnosprawności.
9. Dane zgromadzone w formularzu badania lub załączniki udostępnia się, o
ile są one niezbędne, do realizacji zadań określonych w ustawie:
1) Pełnomocnikowi Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych,
2) powiatowym zespołom.
10. Formularz badania i załączniki ulegają zniszczeniu po upływie 50 lat od
dnia sporządzenia formularza badania.
11. Wojewódzki zespół jest obowiązany prowadzić odpowiednią ewidencję oraz
zapewnić przechowywanie i ochronę przed uszkodzeniem, zniszczeniem
bądź utratą dokumentacji dotyczącej badań.
12. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego w porozumieniu z
ministrem właściwym do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia:
1) zakres wykonywanych badań oraz tryb i warunki kierowania na te badania,
2) warunki organizacyjne wykonywania badań,
©Kancelaria Sejmu s. 8/8
2007-07-10
3) warunki techniczne pomieszczeń, w których są wykonywane badania
- mając na względzie zapewnienie sprawnego przebiegu procesu orzekania
o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności.
Art. 6c.
1. Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych, zwany dalej "Pełnomocnikiem",
sprawuje nadzór nad orzekaniem o niepełnosprawności i o stopniu
niepełnosprawności.
2. Nadzór, o którym mowa w ust. 1, polega na:
1) kontroli orzeczeń co do ich zgodności z zebranymi dokumentami lub z
przepisami dotyczącymi orzekania o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności,
2) kontroli prawidłowości i jednolitości stosowania przepisów, standardów i
procedur postępowania w sprawach dotyczących orzekania o niepełnosprawności
i o stopniu niepełnosprawności,
3) szkoleniu członków wojewódzkich zespołów,
4) udzielaniu wyjaśnień w zakresie stosowania przepisów regulujących postępowanie
w sprawach dotyczących orzekania o niepełnosprawności lub o
stopniu niepełnosprawności.
3. Jeżeli w ramach nadzoru Pełnomocnik stwierdzi, że istnieje uzasadniona wątpliwość
co do zgodności orzeczenia ze stanem faktycznym lub że orzeczenie zostało
wydane w sposób sprzeczny z przepisami dotyczącymi orzekania o niepełnosprawności
lub o stopniu niepełnosprawności, może zwrócić się do właściwego
organu o:
1) stwierdzenie nieważności orzeczenia,
2) wznowienie postępowania.
4. Pełnomocnik, w wyniku stwierdzonych w ramach nadzoru nieprawidłowości,
może wystąpić:
1) do organu, który powołał zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności,
o odwołanie członków zespołu odpowiedzialnych za stwierdzone nieprawidłowości,
2) do wojewody o cofnięcie zgody na powołanie powiatowego zespołu.
5. Nadzór, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 i 2, w imieniu Pełnomocnika realizują
upoważnione przez niego osoby, posiadające wiedzę niezbędną do przeprowadzania
kontroli. Pisemne upoważnienie jest wydawane na czas określony, nie
dłuższy niż 2 lata.
6. Wojewoda pełni bezpośredni nadzór nad powiatowymi zespołami. Przepisy ust.
2, 3, 4 pkt 1 i ust. 5 stosuje się odpowiednio.
7. Wojewoda przestawia Pełnomocnikowi informacje o realizacji zadań:
1) powiatowych zespołów, sporządzane na podstawie informacji otrzymanych
od starostów,
2) wojewódzkiego zespołu.
8. Od orzeczenia wojewódzkiego zespołu przysługuje odwołanie do sądu pracy i
ubezpieczeń społecznych w terminie 30 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Odwołanie
wnosi się za pośrednictwem wojewódzkiego zespołu, który orzeczenie
©Kancelaria Sejmu s. 9/9
2007-07-10
wydał. Jeżeli wojewódzki zespół uzna, że odwołanie zasługuje w całości na
uwzględnienie, wydaje orzeczenie, w którym uchyla lub zmienia zaskarżone
orzeczenie.
9. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia:
1) szczegółowe zasady wydawania orzeczeń, o których mowa w art. 5a, orzekania
o niepełnosprawności i o stopniu niepełnosprawności, uwzględniając
tryb postępowania przy orzekaniu oraz skład i sposób powoływania i odwoływania
członków zespołów orzekających, a także sposób działania tych zespołów,
2) rodzaj i zakres wymaganych kwalifikacji członków zespołów orzekających
oraz tryb postępowania przy wydawaniu zaświadczeń uprawniających do
orzekania o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności,
uwzględniając konieczność zapewnienia specjalistycznych kwalifikacji, odpowiednich
do zakresu orzekania,
3) warunki organizacyjne i techniczne, jakie powinny spełniać pomieszczenia
zespołów orzekających, mając na względzie zapewnienie dostępu do tych
pomieszczeń osobom niepełnosprawnym,
4) tryb przeprowadzania szkoleń i minima programowe szkoleń dla specjalistów
powoływanych do zespołów orzekających oraz sposób wyboru ośrodków
szkoleniowych upoważnionych do prowadzenia szkoleń, kierując się
koniecznością zapewnienia właściwego poziomu kształcenia, w tym odpowiedniego
poziomu wiedzy specjalistycznej,
5) standardy w zakresie kwalifikowania oraz postępowania dotyczącego orzekania
o niepełnosprawności i o stopniu niepełnosprawności, uwzględniając
schorzenia naruszające sprawność organizmu i przewidywany okres trwania
naruszenia tej sprawności, powodujące zaliczenie do odpowiedniego stopnia
niepełnosprawności, a także oznaczenie symboli przyczyn niepełnosprawności,
6) wzory i terminy składania informacji, o których mowa w ust. 7 i art. 6a ust.
1, uwzględniając elementy informacji o realizacji zadań, przyjętych wnioskach,
wydanych orzeczeniach i wydanych legitymacjach, wydatkach oraz
elementy zestawień zbiorczych,
7) wzory legitymacji dokumentujących niepełnosprawność lub stopień niepełnosprawności
oraz organy uprawnione do ich wystawiania, mając na względzie
zachowanie jednolitości dokumentu potwierdzającego podstawę do korzystania
z ulg i uprawnień.
Art. 6d.
1. Tworzy się Elektroniczny Krajowy System Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności,
zwany dalej "systemem", w którym przetwarza się dane w celu
usprawnienia i podniesienia jakości orzekania o niepełnosprawności.
2. Powiatowe zespoły i wojewódzkie zespoły oraz Pełnomocnik są administratorami
danych w prowadzonych przez siebie bazach danych systemu.
3. W systemie gromadzi się dane dotyczące:
1) osób, które złożyły wniosek o ustalenie niepełnosprawności albo o ustalenie
stopnia niepełnosprawności,
©Kancelaria Sejmu s. 10/10
2007-07-10
2) przedstawicieli ustawowych osób, o których mowa w pkt 1,
3) członków powiatowych zespołów i wojewódzkich zespołów,
4) innych osób zatrudnionych w zespołach,
5) kosztów funkcjonowania powiatowych zespołów i wojewódzkich zespołów,
w tym:
a) amortyzacji,
b) zużycia materiałów i energii,
c) wynagrodzeń, obowiązkowych składek i innych świadczeń, w tym na
pracowników wykonujących badania lub wykonujących czynności pomocnicze
przy wykonywaniu tych badań,
d) umów cywilnoprawnych, w tym umów zawartych z osobami wykonującymi
badania lub wykonujących czynności pomocnicze przy wykonywaniu
tych badań,
e) pozostałych rodzajowo wyżej niewymienionych, w podziale na finansowane
z budżetu państwa i budżetu jednostki samorządu terytorialnego.
4. Dane gromadzone w systemie obejmują:
1) dane dotyczące osób, o których mowa w ust. 3 pkt 1-3:
a) imię (imiona) i nazwisko,
b) datę i miejsce urodzenia,
c) płeć,
d) adres miejsca zameldowania,
e) adres miejsca pobytu,
f) cechy dokumentów tożsamości: rodzaj dokumentu, numer i serię dokumentu,
g) numer ewidencyjny Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji
Ludności (PESEL) lub obywatelstwo w przypadku cudzoziemca nieposiadającego
numeru PESEL,
2) dane dotyczące wykształcenia i zawodu osób, o których mowa w ust. 3 pkt
1 i 3,
3) dane dotyczące formy zatrudnienia i wymiaru czasu pracy osób, o których
mowa w ust. 3 pkt 3,
4) dane dotyczące liczby osób, o których mowa w ust. 3 pkt 4, formy ich zatrudnienia
i wymiaru czasu pracy,
5) dane dotyczące daty i rodzaju wydanego orzeczenia, symbolu przyczyny
niepełnosprawności, daty powstania niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności,
okresu, na jaki zostało wydane orzeczenie, wskazań, o których
mowa w art. 6b ust. 3.
5. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego zapewnia warunki organizacyjno-
techniczne funkcjonowania systemu.
6. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia,
szczegółowe warunki, w tym techniczne i organizacyjne, sposób
oraz tryb gromadzenia i usuwania danych z systemu, mając na względzie ich zabezpieczenie
przed dostępem lub wykorzystywaniem przez osoby nieuprawnione.
©Kancelaria Sejmu s. 11/11
2007-07-10
Rozdział 3
Rehabilitacja osób niepełnosprawnych
Art. 7.
1. Rehabilitacja osób niepełnosprawnych oznacza zespół działań, w szczególności
organizacyjnych, leczniczych, psychologicznych, technicznych, szkoleniowych,
edukacyjnych i społecznych, zmierzających do osiągnięcia, przy aktywnym
uczestnictwie tych osób, możliwie najwyższego poziomu ich funkcjonowania,
jakości życia i integracji społecznej.
2. Rehabilitacja lecznicza osób niepełnosprawnych odbywa się na podstawie odrębnych
przepisów.
Art. 8.
1. Rehabilitacja zawodowa ma na celu ułatwienie osobie niepełnosprawnej
uzyskania i utrzymania odpowiedniego zatrudnienia i awansu zawodowego
przez umożliwienie jej korzystania z poradnictwa zawodowego, szkolenia zawodowego
i pośrednictwa pracy.
2. Do realizacji celu, o którym mowa w ust. 1, niezbędne jest:
1) dokonanie oceny zdolności do pracy, w szczególności przez:
a) przeprowadzenie badań lekarskich i psychologicznych umożliwiających
określenie sprawności fizycznej, psychicznej i umysłowej do wykonywania
zawodu oraz ocenę możliwości zwiększenia tej sprawności,
b) ustalenie kwalifikacji, doświadczeń zawodowych, uzdolnień i zainteresowań,
2) prowadzenie poradnictwa zawodowego uwzględniającego ocenę zdolności do
pracy oraz umożliwiające wybór odpowiedniego zawodu i szkolenia,
3) przygotowanie zawodowe z uwzględnieniem perspektyw zatrudnienia,
4) dobór odpowiedniego miejsca pracy i jego wyposażenie,
5) określenie środków technicznych umożliwiających lub ułatwiających wykonywanie
pracy, a w razie potrzeby - przedmiotów ortopedycznych, środków
pomocniczych, sprzętu rehabilitacyjnego, itp.
Art. 9.
1. Rehabilitacja społeczna ma na celu umożliwianie osobom niepełnosprawnym
uczestnictwa w życiu społecznym.
2. Rehabilitacja społeczna realizowana jest przede wszystkim przez:
1) wyrabianie zaradności osobistej i pobudzanie aktywności społecznej osoby
niepełnosprawnej,
2) wyrabianie umiejętności samodzielnego wypełniania ról społecznych,
3) likwidację barier, w szczególności architektonicznych, urbanistycznych,
transportowych, technicznych, w komunikowaniu się i dostępie do informacji,
©Kancelaria Sejmu s. 12/12
2007-07-10
4) kształtowanie w społeczeństwie właściwych postaw i zachowań sprzyjających
integracji z osobami niepełnosprawnymi.
Art. 10.
Do podstawowych form aktywności wspomagającej proces rehabilitacji zawodowej i
społecznej osób niepełnosprawnych zalicza się uczestnictwo tych osób w:
1) warsztatach terapii zajęciowej, zwanych dalej "warsztatami",
2) turnusach rehabilitacyjnych, zwanych dalej "turnusami".
Art. 10a.
1. Warsztat oznacza wyodrębnioną organizacyjnie i finansowo placówkę stwarzającą
osobom niepełnosprawnym niezdolnym do podjęcia pracy możliwość rehabilitacji
społecznej i zawodowej w zakresie pozyskania lub przywracania umiejętności
niezbędnych do podjęcia zatrudnienia.
2. Realizacja przez warsztat celu, o którym mowa w ust. 1, odbywa się przy zastosowaniu
technik terapii zajęciowej, zmierzających do rozwijania:
1) umiejętności wykonywania czynności życia codziennego oraz zaradności
osobistej,
2) psychofizycznych sprawności oraz podstawowych i specjalistycznych umiejętności
zawodowych, umożliwiających uczestnictwo w szkoleniu zawodowym
albo podjęcie pracy.
3. Terapię realizuje się na podstawie indywidualnego programu rehabilitacji, w
którym określa się:
1) formy rehabilitacji,
2) zakres rehabilitacji,
3) metody i zakres nauki umiejętności, o których mowa w ust. 2,
4) formy współpracy z rodziną lub opiekunami,
5) planowane efekty rehabilitacji,
6) osoby odpowiedzialne za realizację programu rehabilitacji.
4. W warsztacie działa rada programowa, w skład której wchodzą:
1) kierownik warsztatu,
2) specjaliści do spraw rehabilitacji lub rewalidacji,
3) instruktorzy terapii zajęciowej,
4) psycholog,
5) doradca zawodowy lub instruktor zawodu - w miarę potrzeb.
5. Rada programowa dokonuje okresowej oraz, nie rzadziej niż co 3 lata, kompleksowej
oceny realizacji indywidualnego programu rehabilitacji uczestnika warsztatu
i zajmuje stanowisko w kwestii osiągniętych przez niego postępów
w rehabilitacji, uzasadniających:
1) podjęcie zatrudnienia i kontynuowanie rehabilitacji zawodowej w warunkach
pracy chronionej lub na przystosowanym stanowisku pracy,
2) potrzebę skierowania osoby niepełnosprawnej do ośrodka wsparcia, w rozumieniu
przepisów o pomocy społecznej, ze względu na brak postępów w
©Kancelaria Sejmu s. 13/13
2007-07-10
rehabilitacji i złe rokowania co do możliwości osiągnięcia postępów uzasadniających
podjęcie zatrudnienia i kontynuowanie rehabilitacji zawodowej
w warunkach pracy chronionej lub na rynku pracy po odbyciu dalszej
rehabilitacji w warsztacie,
3) przedłużenie uczestnictwa w terapii ze względu na:
a) pozytywne rokowania co do przyszłych postępów w rehabilitacji, umożliwiających
podjęcie zatrudnienia i kontynuowanie rehabilitacji zawodowej
w warunkach pracy chronionej lub na rynku pracy,
b) okresowy brak możliwości podjęcia zatrudnienia,
c) okresowy brak możliwości skierowania osoby niepełnosprawnej do
ośrodka wsparcia, o którym mowa w pkt 2.
Art. 10b.
1. Warsztaty mogą być organizowane przez fundacje, stowarzyszenia lub przez inne
podmioty.
2. Koszty utworzenia, działalności i wynikające ze zwiększenia liczby uczestników
warsztatu są współfinansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji
Osób Niepełnosprawnych, zwanego dalej "Funduszem", ze środków samorządu
terytorialnego lub z innych źródeł, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 68c
ust. 1.
3. Dofinansowanie ze środków Funduszu kosztów uczestnictwa w warsztacie osób
niepełnosprawnych przebywających w jednostkach organizacyjnych obowiązanych
do zapewnienia terapii zajęciowej na podstawie odrębnych przepisów, jest
obniżane w zależności od procentowego wskaźnika udziału tych osób w ogólnej
liczbie uczestników warsztatu, zwanego dalej "wskaźnikiem udziału", z zastrzeżeniem
ust. 4 i 5.
4. Ze środków Funduszu nie mogą być dofinansowane koszty, o których mowa w
ust. 3, w przypadku, gdy wskaźnik udziału wynosi co najmniej 80%.
5. Koszty, o których mowa w ust. 3, nie ulegają obniżeniu w przypadku, gdy
wskaźnik udziału nie przekracza 30%.
6. Powiat, którego mieszkańcy są uczestnikami rehabilitacji w warsztacie działającym
na terenie innego powiatu, jest obowiązany do pokrywania kosztów rehabilitacji
w odniesieniu do swoich mieszkańców, w części nieobjętej dofinansowaniem
ze środków Funduszu, w wysokości i na zasadach określonych w porozumieniu
zawartym z powiatem, na terenie którego działa warsztat.
6a. Powiatowe centra pomocy rodzinie przeprowadzają co najmniej raz w roku
kontrolę warsztatów.
7. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia,
szczegółowe zasady tworzenia, działania i dofinansowywania
warsztatów, skład i zakres działania zespołu rozpatrującego wnioski oraz zakres
działania rady programowej warsztatu, a także zakres i tryb przeprowadzania
kontroli warsztatów przez powiatowe centra pomocy rodzinie, w tym:
1) wzory, tryb składania oraz sposób rozpatrywania wniosków o dofinansowanie
kosztów utworzenia, działalności i kosztów wynikających ze zwiększonej
liczby uczestników warsztatu,
Dodany ust. 6a w art.
10b wchodzi w życie
z dn. 30.07.2007 r.
(Dz.U. z 2007 r. Nr
115, poz. 791).
©Kancelaria Sejmu s. 14/14
2007-07-10
2) sposób dofinansowania kosztów utworzenia, działalności i kosztów wynikających
ze zwiększonej liczby uczestników warsztatów,
3) sposób sporządzania informacji o wykorzystaniu środków oraz sprawozdań
z działalności warsztatu,
4) szczegółowe zasady obniżania dofinansowania w zależności od wskaźnika
udziału,
5) szczegółowy zakres działania rady programowej oraz sposób dokonywania
oceny postępów osób uczestniczących w rehabilitacji
- mając na względzie zapewnienie prawidłowego funkcjonowania warsztatów i
odpowiedniego poziomu rehabilitacji.
Art. 10c.
1. Turnus oznacza zorganizowaną formę aktywnej rehabilitacji połączonej z elementami
wypoczynku, której celem jest ogólna poprawa psychofizycznej
sprawności oraz rozwijanie umiejętności społecznych uczestników, między innymi
przez nawiązywanie i rozwijanie kontaktów społecznych, realizację i rozwijanie
zainteresowań, a także przez udział w innych zajęciach przewidzianych
programem turnusu.
2. Turnusy mogą być organizowane:
1) przez osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i
inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, które
prowadzą co najmniej przez 2 lata działalność na rzecz osób niepełnosprawnych
i uzyskały wpis do rejestru organizatorów prowadzonego przez
wojewodę, zwane dalej "organizatorem turnusów",
2) wyłącznie w ośrodkach, które uzyskały wpis do rejestru ośrodków prowadzonego
przez wojewodę - z wyłączeniem turnusów organizowanych w
formie, o której mowa w ust. 5 pkt 2, z zastrzeżeniem ust. 3.
3. W domach pomocy społecznej lub w innych placówkach opiekuńczych, turnusy
mogą być organizowane wyłącznie dla osób niepełnosprawnych niebędących
stałymi podopiecznymi takich jednostek.
4. Ośrodki, w których organizowane są turnusy, zapewniają osobom niepełnosprawnym
odpowiednie warunki pobytu, dostosowane do rodzaju i stopnia niepełnosprawności
uczestników turnusu, oraz bazę do prowadzenia rehabilitacji i
realizacji określonego programu turnusu.
5. Czas trwania turnusów, o których mowa w ust. 2, wynosi co najmniej 14 dni.
Turnusy organizuje się wyłącznie na terenie kraju, w grupach zorganizowanych
liczących nie mniej niż 20 uczestników, w formie:
1) stacjonarnej,
2) niestacjonarnej.
6. Program turnusu określa:
1) rodzaj i cele turnusu oraz formy rehabilitacji odpowiednie do rodzajów
schorzeń osób niepełnosprawnych,
2) rodzaje zajęć kulturalno-oświatowych i sportowo rekreacyjnych oraz innych
zajęć wynikających ze specjalistycznego rodzaju turnusu, z uwzględnieniem
zajęć indywidualnych i grupowych,
3) kadrę odpowiedzialną za realizację programu turnusu.
©Kancelaria Sejmu s. 15/15
2007-07-10
7. Organizator turnusów jest obowiązany do:
1) zabezpieczenia turnusu od strony organizacyjnej, technicznej i kadrowej w
sposób gwarantujący osobom niepełnosprawnym bezpieczne warunki
uczestnictwa w turnusie,
2) opracowania i realizacji programu turnusu,
3) udostępniania właściwemu ze względu na miejsce prowadzenia działalności
powiatowego centrum pomocy rodzinie informacji zawierających:
a) nazwy ośrodka i miejscowości, w której będą odbywały się turnusy,
b) daty rozpoczęcia i zakończenia turnusów,
c) warunki pobytu w ośrodku, w którym organizuje się turnusy,
d) program turnusu, o którym mowa w ust. 6,
e) koszt uczestnictwa w turnusie,
4) przesłania do właściwego powiatowego centrum pomocy rodzinie informacji
o przebiegu turnusu w terminie 21 dni od dnia zakończenia turnusu, sporządzonej
odrębnie dla każdego uczestnika korzystającego z dofinansowania
ze środków Funduszu,
5) przechowywania dokumentów dotyczących przebiegu turnusu przez okres 3
lat.
Art. 10d.
1. Wojewoda prowadzi rejestr ośrodków oraz rejestr organizatorów turnusów i dokonuje
wpisu do tych rejestrów na okres 3 lat po spełnieniu przez ośrodek lub
organizatora turnusów warunków określonych zgodnie z ust. 8 pkt 3.
2. Ośrodki ubiegające się o uzyskanie wpisu do rejestru ośrodków przyjmujących
grupy turnusowe składają wniosek o wpis do rejestru do właściwego terytorialnie
samorządu województwa, który po zaopiniowaniu wniosku, w terminie 30
dni od dnia jego wpływu przekazuje wniosek wojewodzie.
3. Podmioty ubiegające się o uzyskanie wpisu do rejestru organizatorów turnusów
składają wniosek o wpis do tego rejestru do wojewody właściwego ze względu
na siedzibę organizatora turnusu.
4. Rozpatrzenie przez wojewodę wniosku następuje w terminie 30 dni od dnia jego
wpływu. O sposobie rozpatrzenia wniosków, o których mowa w ust. 2 i 3, wojewoda
zawiadamia odpowiednio ośrodek i samorząd województwa albo organizatora
turnusu.
5. Ośrodek lub organizator turnusu, który uzyskał wpis do rejestru, jest obowiązany
do niezwłocznego powiadomienia wojewody o każdej zmianie warunków
stanowiących podstawę uzyskania wpisu do rejestru ośrodków lub rejestru organizatorów
turnusów.
6. Wojewoda wykreśla ośrodek lub organizatora turnusu z rejestru w razie:
1) niespełniania warunków określonych na podstawie ust. 8 pkt 3,
2) uniemożliwienia kontroli ośrodka lub organizatora turnusu.
7. O wpisie lub wykreśleniu z rejestrów, o których mowa w ust. 1, wojewoda informuje
w ciągu 14 dni Pełnomocnika, który prowadzi centralną bazę danych
ośrodków i organizatorów turnusów posiadających wpis do rejestru wojewody
©Kancelaria Sejmu s. 16/16
2007-07-10
oraz wydaje krajowy informator o ośrodkach i organizatorach turnusów posiadających
taki wpis.
8. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia:
1) rodzaje turnusów organizowanych przy udziale środków Funduszu oraz warunki
uczestnictwa w tych turnusach,
2) warunki, jakie powinny spełniać osoby niepełnosprawne ubiegające się o
dofinansowanie uczestnictwa w turnusie, tryb składania i rozpatrywania
wniosków o dofinansowanie, wysokość oraz sposób przyznawania i przekazywania
tego dofinansowania ze środków Funduszu,
3) warunki, jakie powinni spełniać organizatorzy turnusów i ośrodki, w których
odbywają się turnusy, sposób oceny spełniania tych warunków i dokonywania
wpisu do rejestrów oraz zasady prowadzenia rejestrów,
4) zakres, sposób i tryb kontroli organizatorów oraz ośrodków wpisanych do
rejestrów, prowadzonej przez powiatowe centrum pomocy rodzinie lub wojewodę
i obowiązki związane z tą kontrolą,
5) zakres przekazywanych przez wojewodę informacji o ośrodkach i organizatorach
turnusów posiadających wpis do rejestrów, o których mowa w ust. 1,
zasady prowadzenia centralnej bazy danych ośrodków i organizatorów turnusów
posiadających taki wpis oraz udostępniania danych znajdujących się
w tej bazie,
6) wzory wniosków, zawiadomień i informacji
- mając na względzie zapewnienie odpowiedniego poziomu rehabilitacji.
Art. 10e.
[1. Osoba niepełnosprawna może ubiegać się o dofinansowanie ze środków Funduszu
uczestnictwa w turnusie, jeżeli przeciętny miesięczny dochód rodziny, w
rozumieniu przepisów o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych,
pomniejszony o obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych,
składkę z tytułu ubezpieczeń emerytalnego, rentowego i chorobowego, określonych
w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz o kwotę alimentów
świadczonych przez osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym
na rzecz innych osób, podzielony przez liczbę osób we wspólnym gospodarstwie
domowym, obliczony za rok podatkowy poprzedzający rok, w którym składany
jest wniosek, nie przekracza kwoty:
1) 50% przeciętnego wynagrodzenia na osobę we wspólnym gospodarstwie
domowym,
2) 65% przeciętnego wynagrodzenia w przypadku osoby samotnej.]
1. Osoba niepełnosprawna może ubiegać się o dofinansowanie ze środków
Funduszu uczestnictwa w turnusie, jeżeli przeciętny miesięczny dochód, w
rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych, podzielony przez liczbę
osób we wspólnym gospodarstwie domowym, obliczony za kwartał poprzedzający
miesiąc złożenia wniosku, nie przekracza kwoty:
1) 50% przeciętnego wynagrodzenia na osobę we wspólnym gospodarstwie
domowym,
2) 65% przeciętnego wynagrodzenia w przypadku osoby samotnej.
Nowe brzmienie ust.
1 w art. 10e wchodzi
w życie z dn.
30.07.2007 r. (Dz.U. z
2007 r. Nr 115, poz.
791).
©Kancelaria Sejmu s. 17/17
2007-07-10
2. W przypadku przekroczenia kwot dochodu, o których mowa w ust. 1, kwotę dofinansowania
pomniejsza się o kwotę, o którą dochód ten został przekroczony, z
zastrzeżeniem ust. 3.
3. W przypadku uzasadnionym trudną sytuacją materialną lub losową osoby niepełnosprawnej
dofinansowanie ze środków Funduszu uczestnictwa w turnusie
tej osoby lub dofinansowanie uczestnictwa jej opiekuna może zostać przyznane
bez pomniejszania kwoty dofinansowania pomimo przekroczenia kwot dochodu,
o których mowa w ust. 1.
4. Kwota dofinansowania do uczestnictwa w turnusie przyznana osobie niepełnosprawnej
jest przekazywana na rachunek bankowy organizatora turnusu.
Art. 10f.
1. Osoby niepełnosprawne są kierowane do uczestnictwa w:
1) warsztacie - zgodnie ze wskazaniem zawartym w orzeczeniu o niepełnosprawności
lub o stopniu niepełnosprawności,
2) turnusie - na wniosek lekarza, pod którego opieką znajduje się ta osoba.
[2. Zgłoszenia osób uczestnictwa w warsztacie przyjmuje i zatwierdza podmiot
zamierzający zorganizować lub prowadzący warsztat.]
2. Podmiot zamierzający zorganizować lub prowadzący warsztat przyjmuje i
zatwierdza, w uzgodnieniu z powiatowym centrum pomocy rodzinie, zgłoszenie
osób do uczestnictwa w warsztacie.
3. Wnioski osób niepełnosprawnych o dofinansowanie uczestnictwa w turnusie są
składane w powiatowych centrach pomocy rodzinie.
Rozdział 4
Uprawnienia osób niepełnosprawnych
[Art. 11.
1. Osoba niepełnosprawna zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy jako
bezrobotna albo poszukująca pracy niepozostająca w zatrudnieniu ma prawo
korzystać na zasadach określonych dla osób bezrobotnych niepełnosprawnych
w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z usług rynku
pracy oraz następujących instrumentów rynku pracy:
1) szkoleń;
2) stażu;
3) prac interwencyjnych;
4) przygotowania zawodowego w miejscu pracy.
2. Wydatki na instrumenty oraz usługi rynku pracy, o których mowa w ust. 1, są finansowane
w zakresie osób niepełnosprawnych zarejestrowanych jako:
1) bezrobotne - ze środków Funduszu Pracy;
2) poszukujące pracy niepozostające w zatrudnieniu - ze środków Funduszu.]
Nowe brzmienie ust.
2 w art. 10f wchodzi
w życie z dn.
30.07.2007 r. (Dz.U. z
2007 r. Nr 115, poz.
791).
Nowe brzmienie art.
11 wchodzi w życie z
dn. 30.07.2007 r.
(Dz.U. z 2007 r. Nr
155, poz. 791).
©Kancelaria Sejmu s. 18/18
2007-07-10
Art. 11.
1. Osoba niepełnosprawna zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy jako
bezrobotna albo poszukująca pracy niepozostająca w zatrudnieniu ma
prawo korzystać z usług lub instrumentów rynku pracy na zasadach określonych
w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach
rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001, z późn. zm.3)), zwanej dalej
"ustawą o promocji".
2. Osoba niepełnosprawna zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy jako
poszukująca pracy niepozostająca w zatrudnieniu może również korzystać
na zasadach takich jak bezrobotni z następujących usług lub instrumentów
określonych w ustawie o promocji:
1) szkoleń,
2) stażu,
3) prac interwencyjnych,
4) przygotowania zawodowego w miejscu pracy,
5) badań lekarskich, o których mowa w art. 2 ust. 3 ustawy o promocji,
6) zwrotu kosztów, o których mowa w art. 45 ust. 1, 2 i 4 ustawy o promocji,
7) finansowania kosztów, o których mowa w art. 45 ust. 3 ustawy o promocji.
3. Wydatki na instrumenty lub usługi rynku pracy, o których mowa w ust. 1 i
2, są finansowane w odniesieniu do osób niepełnosprawnych zarejestrowanych
jako:
1) bezrobotne - ze środków Funduszu Pracy,
2) poszukujące pracy niepozostające w zatrudnieniu - ze środków Funduszu.
[Art. 12.
1. Osoba niepełnosprawna, o której mowa w art. 11, może otrzymać pożyczkę na
rozpoczęcie działalności gospodarczej albo rolniczej.
2. Starosta udziela pożyczki, ze środków Funduszu, do wysokości trzydziestokrotnego
przeciętnego wynagrodzenia.
3. Starosta zawiera z pożyczkobiorcą umowę ustalającą warunki udzielenia i spłaty
pożyczki oraz wysokość stopy oprocentowania.
4. Starosta umarza pożyczkę, na wniosek pożyczkobiorcy, do wysokości 50%, pod
warunkiem prowadzenia działalności gospodarczej albo rolniczej przez okres co
najmniej 24 miesięcy oraz po spełnieniu pozostałych warunków umowy.
5. W przypadku uzasadnionym trudną sytuacją materialną lub losową dłużnika starosta,
na wniosek tego dłużnika, może odroczyć termin spłaty pożyczki, rozłożyć
jej spłatę na raty lub umorzyć spłatę w części albo w całości, jeżeli pożyczka stała
się wymagalna.
3) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 273, poz. 2703, z 2005 r. Nr
64, poz. 565, Nr 94, poz. 788, Nr 164, poz. 1366 i Nr 175, poz. 1462 i Nr 267, poz. 2257, z 2006 r.
Nr 94, poz. 651, Nr 104, poz. 708 i 711, Nr 144, poz. 1043, Nr 149, poz. 1074, Nr 158, poz. 1121 i
Nr 217, poz. 1588 oraz z 2007 r. Nr 89, poz. 589.
Art. 12 uchyla się z
dn. 30.07.2007 r.
(Dz.U. z 2007 r. Nr
115, poz. 791).
©Kancelaria Sejmu s. 19/19
2007-07-10
6. (uchylony).
7. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia,
szczegółowe zasady udzielania, oprocentowania, spłaty, rozkładania
na raty i umarzania pożyczek.]
Art. 12a.
1. Osoba niepełnosprawna, o której mowa w art. 11 ust. 1, może otrzymać ze
środków Funduszu jednorazowo środki na podjęcie działalności gospodarczej,
rolniczej albo na wniesienie wkładu do spółdzielni socjalnej w wysokości
określonej w umowie zawartej ze starostą, nie więcej jednak niż do
wysokości piętnastokrotnego przeciętnego wynagrodzenia, jeżeli nie otrzymała
środków publicznych na ten cel.
2. Osoba niepełnosprawna, która otrzymała jednorazowo środki na podjęcie
działalności gospodarczej, rolniczej albo na wniesienie wkładu do spółdzielni
socjalnej, jest obowiązana do zwrotu otrzymanych środków wraz z odsetkami
w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, jeżeli z
przyczyn leżących po jej stronie zostały naruszone warunki umowy, o której
mowa w ust. 1.
3. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze
rozporządzenia:
1) warunki oraz tryb przyznawania i zwrotu środków, o których mowa w
ust. 1,
2) formy zabezpieczenia zwrotu środków, o których mowa w ust. 1,
w przypadku naruszenia warunków umowy dotyczącej ich przyznania,
3) wzór wniosku i niezbędne elementy umowy dotyczącej przyznania
środków określonych w ust. 1
- mając na względzie zwiększenie aktywności zawodowej osób niepełnosprawnych,
zapewnienie zgodności udzielanej pomocy z regułami przyznawania
pomocy publicznej w ramach zasady de minimis oraz racjonalne gospodarowanie
środkami Funduszu.
Art. 13.
[1. Osoba niepełnosprawna, która nie osiągnęła wieku emerytalnego, prowadząca
działalność gospodarczą albo własne lub dzierżawione gospodarstwo rolne może
otrzymać, ze środków Funduszu, dofinansowanie do wysokości 50% oprocentowania
kredytu bankowego zaciągniętego na kontynuowanie tej działalności,
jeżeli:
1) nie korzystała z pożyczki, o której mowa w art. 12 ust. 1, lub
2) taka pożyczka została spłacona albo w całości umorzona.]
1. Osoba niepełnosprawna prowadząca działalność gospodarczą albo własne
lub dzierżawione gospodarstwo rolne może otrzymać, ze środków Funduszu,
dofinansowanie do wysokości 50% oprocentowania kredytu bankowego
zaciągniętego na kontynuowanie tej działalności, jeżeli:
Dodany art. 12a
wchodzi w życie z dn.
30.07.2007 r. (Dz.U. z
2007 r. Nr 115, poz.
791).
Nowe brzmienie ust.
1 w art. 13 wchodzi w
życie z dn. 30.07.2007
r. (Dz.U. z 2007 r. Nr
115, poz. 791).
©Kancelaria Sejmu s. 20/20
2007-07-10
1) nie korzystała z pożyczki z Funduszu na rozpoczęcie działalności gospodarczej
albo rolniczej oraz z Funduszu Pracy na rozpoczęcie działalności
gospodarczej albo
2) pożyczka została spłacona lub w całości umorzona.
2. Dofinansowanie następuje na podstawie umowy zawartej przez starostę z osobą,
o której mowa w ust. 1.
Art. 14.
1. Osobie zatrudnionej, która w wyniku wypadku przy pracy lub choroby zawodowej
utraciła zdolność do pracy na dotychczasowym stanowisku, pracodawca jest
obowiązany wydzielić lub zorganizować odpowiednie stanowisko pracy z podstawowym
zapleczem socjalnym, nie później niż w okresie trzech miesięcy od
daty zgłoszenia przez tę osobę gotowości przystąpienia do pracy. Zgłoszenie gotowości
przystąpienia do pracy powinno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia
uznania za osobę niepełnosprawną.
2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się, gdy wyłączną przyczyną wypadku przy pracy było
naruszenie przepisów w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy przez pracownika
z jego winy lub jego stanu nietrzeźwości - udowodnione przez pracodawcę.
Art. 15.
1. Czas pracy osoby niepełnosprawnej nie może przekraczać 8 godzin na dobę i 40
godzin tygodniowo.
2. Czas pracy osoby niepełnosprawnej zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego
stopnia niepełnosprawności nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin
tygodniowo.
3. Osoba niepełnosprawna nie może być zatrudniona w porze nocnej i w godzinach
nadliczbowych.
4. Wymiar czasu pracy ustalony zgodnie z ust. 1 lub 2 obowiązuje od dnia następującego
po przedstawieniu pracodawcy orzeczenia o niepełnosprawności.
Art. 16.
1. Przepisów art. 15 nie stosuje się:
1) do osób zatrudnionych przy pilnowaniu oraz
2) gdy, na wniosek osoby zatrudnionej, lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne
pracowników lub w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad
tą osobą wyrazi na to zgodę.
2. Koszty badań, o których mowa w ust. 1 pkt 2, ponosi pracodawca.
Art. 17.
Osoba niepełnosprawna ma prawo do dodatkowej przerwy w pracy na gimnastykę
usprawniającą lub wypoczynek. Czas przerwy wynosi 15 minut i jest wliczany do
Nowe brzmienie zd.
trzeciego w art. 17
wchodzi w życie z dn.
30.07.2007 r. (Dz.U. z
2007 r. Nr 115, poz.
791).
©Kancelaria Sejmu s. 21/21
2007-07-10
czasu pracy. [Nie narusza to przepisu art. 12910 § 1 Kodeksu pracy.] Nie narusza
to przepisu art. 134 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z
1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm.4)).
Art. 18.
1. Stosowanie norm czasu pracy, o których mowa w art. 15, nie powoduje
obniżenia wysokości wynagrodzenia wypłacanego w stałej miesięcznej wysokości.
2. Godzinowe stawki wynagrodzenia zasadniczego, odpowiadające osobistemu zaszeregowaniu
lub zaszeregowaniu wykonywanej pracy, przy przejściu na normy
czasu pracy, o których mowa w art. 15, ulegają podwyższeniu w stosunku, w jakim
pozostaje dotychczasowy wymiar czasu pracy do tych norm.
Art. 19.
1. Osobie zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności
przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni roboczych w
roku kalendarzowym. Prawo do pierwszego urlopu dodatkowego osoba ta nabywa
po przepracowaniu jednego roku po dniu zaliczenia jej do jednego z tych
stopni niepełnosprawności.
2. Urlop, o którym mowa w ust. 1, nie przysługuje osobie uprawnionej do urlopu
wypoczynkowego w wymiarze przekraczającym 26 dni roboczych lub do urlopu
dodatkowego na podstawie odrębnych przepisów.
3. Jeżeli wymiar urlopu dodatkowego, o którym mowa w ust. 2, jest niższy niż 10
dni roboczych, zamiast tego urlopu przysługuje urlop dodatkowy określony w
ust. 1.
Art. 20.
1. Osoba o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ma prawo do
zwolnienia od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia:
1) w wymiarze do 21 dni roboczych w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym,
nie częściej niż raz w roku, z zastrzeżeniem art. 10f ust. 1 pkt 2,
2) w celu wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych lub
usprawniających, a także w celu uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego lub
jego naprawy, jeżeli czynności te nie mogą być wykonane poza godzinami
pracy.
2. Wynagrodzenie za czas zwolnień od pracy, o których mowa w ust. 1, oblicza się
jak ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy.
4) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1998 r. Nr 106, poz.
668 i Nr 113, poz. 717, z 1999 r. Nr 99, poz. 1152, z 2000 r. Nr 19, poz. 239, Nr 43, poz. 489, Nr
107, poz. 1127 i Nr 120, poz. 1268, z 2001 r. Nr 11, poz. 84, Nr 28, poz. 301, Nr 52, poz. 538, Nr
99, poz. 1075, Nr 111, poz. 1194, Nr 123, poz. 1354, Nr 128, poz. 1405 i Nr 154, poz. 1805, z 2002
r. Nr 74, poz. 676, Nr 135, poz. 1146, Nr 196, poz. 1660, Nr 199, poz. 1673 i Nr 200, poz. 1679, z
2003 r. Nr 166, poz. 1608 i Nr 213, poz. 2081, z 2004 r. Nr 96, poz. 959, Nr 99, poz. 1001, Nr 120,
poz. 1252 i Nr 240, poz. 2407, z 2005 r. Nr 10, poz. 71, Nr 68, poz. 610, Nr 86, poz. 732 i Nr 167,
poz. 1398, z 2006 r. Nr 104, poz. 708 i 711, Nr 133, poz. 935, Nr 217, poz. 1587 i Nr 221, poz.
1615 oraz z 2007 r. Nr 64, poz. 426 i Nr 89, poz. 589.
©Kancelaria Sejmu s. 22/22
2007-07-10
3. Łączny wymiar urlopu określonego w art. 19 ust. 1 i zwolnienia od pracy, o którym
mowa w ust. 1 pkt 1, nie może przekroczyć 21 dni roboczych w roku kalendarzowym.
4. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia,
szczegółowe zasady udzielania zwolnień od pracy, o których mowa
w ust. 1 pkt 1.
Rozdział 5
Szczególne obowiązki i uprawnienia pracodawców w związku z zatrudnianiem
osób niepełnosprawnych
Art. 21.
1. Pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny
wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać
miesięcznych wpłat na Fundusz, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn
40,65% przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy
między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia
osób niepełnosprawnych w wysokości 6% a rzeczywistym zatrudnieniem osób
niepełnosprawnych.
2. Z wpłat, o których mowa w ust. 1, zwolnieni są pracodawcy, u których wskaźnik
zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi co najmniej 6%.
2a. Dla państwowych i samorządowych jednostek organizacyjnych będących jednostkami
budżetowymi, zakładami budżetowymi albo gospodarstwami pomocniczymi,
instytucji kultury oraz jednostek organizacyjnych zajmujących się statutowo
ochroną dóbr kultury uznanych za pomnik historii wskaźnik zatrudnienia
osób niepełnosprawnych, o którym mowa w ust. 1 i ust. 2, wynosi 2%, 3% w
2005 r., 4% w 2006 r., 5% w 2007 r. i 6% w 2008 r. oraz w latach następnych.
2b. Dla państwowych i niepaństwowych szkół wyższych, wyższych szkół zawodowych,
publicznych i niepublicznych szkół, zakładów kształcenia nauczycieli
oraz placówek opiekuńczo-wychowawczych i resocjalizacyjnych wskaźnik zatrudnienia
osób niepełnosprawnych, o którym mowa w ust. 1 i ust. 2, wynosi
0,5% w roku 2000, 1% w latach 2001-2004 i 2% w roku 2005 oraz w latach następnych.
2c. Wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w jednostkach, o których mowa
w ust. 2b, oblicza się jako sumę wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych
i podwojonego wskaźnika wychowanków, uczniów, studentów lub
słuchaczy będących osobami niepełnosprawnymi i uczących się lub studiujących
w ramach ogólnie obowiązujących w danej jednostce regulaminów nauczania
lub studiowania.
2d. Wskaźnik wychowanków, uczniów, studentów lub słuchaczy niepełnosprawnych,
o którym mowa w ust. 2c - oznacza ich udział procentowy w liczbie ogółem
odpowiednio: wychowanków, uczniów, studentów lub słuchaczy, według
stanu w roku ubiegłym.
2e. Z wpłat, o których mowa w ust. 1, zwolnione są publiczne i niepubliczne jednostki
organizacyjne nie działające w celu osiągnięcia zysku, których wyłącznym
przedmiotem prowadzonej działalności jest rehabilitacja społeczna i leczni©
Kancelaria Sejmu s. 23/23
2007-07-10
cza, edukacja osób niepełnosprawnych lub opieka nad osobami niepełnosprawnymi.
2f. Pracodawcy osiągający wskaźniki zatrudnienia osób niepełnosprawnych, o których
mowa w ust. 2, 2a i 2b, oraz jednostki organizacyjne, o których mowa w
ust. 2e, składają Zarządowi Funduszu informacje miesięczne i roczne odpowiednio
o zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, o zatrudnieniu i kształceniu
osób niepełnosprawnych lub o działalności na rzecz osób niepełnosprawnych
według wzoru ustalonego, w drodze rozporządzenia, przez ministra właściwego
do spraw zabezpieczenia społecznego. Informacja miesięczna składana jest w
terminie do dnia 20 miesiąca następującego po miesiącu, którego dotyczy informacja,
a informacja roczna - do 20 stycznia za rok poprzedni.
2g. Pracodawcy, o których mowa w ust. 2a i 2b, nie osiągający wskaźników zatrudnienia
osób niepełnosprawnych wymienionych w ust. 2a i 2b, dokonują wpłat na
zasadach określonych w art. 49.
3. Z wpłat, o których mowa w ust. 1, zwolnieni są pracodawcy prowadzący zakłady
pracy będące w likwidacji albo co do których ogłoszono upadłość.
4. Wskaźnik, o którym mowa w ust. 2, może zostać obniżony w razie zatrudnienia
osób niepełnosprawnych ze schorzeniami szczególnie utrudniającymi wykonywanie
pracy.
5. Do liczby pracowników, o której mowa w ust. 1, nie wlicza się - jeżeli nie są to
osoby niepełnosprawne - osób zatrudnionych:
1) na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego,
2) przebywających na urlopach wychowawczych,
3) nieświadczących pracy w związku z odbywaniem służby wojskowej albo
służby zastępczej,
4) będących uczestnikami Ochotniczych Hufców Pracy,
5) nie świadczących pracy w związku z uzyskaniem świadczenia rehabilitacyjnego,
6) przebywających na urlopach bezpłatnych, których obowiązek udzielenia
określają odrębne ustawy.
6. Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy:
1) placówek dyplomatycznych i urzędów konsularnych,
2) przedstawicielstw i misji zagranicznych.
7. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, w porozumieniu
z Ministrem Zdrowia i Opieki Społecznej, określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje
schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika, o którym mowa w ust. 2,
oraz sposób jego obniżania.
Art. 22.
1. Wpłaty na Fundusz, o których mowa w art. 21, ulegają obniżeniu z tytułu zakupu
usługi, z wyłączeniem handlu, lub produkcji pracodawcy zatrudniającego co
najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy i osiągającego
wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego
lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w wysokości co najmniej
10%, zwanego dalej "sprzedającym".
©Kancelaria Sejmu s. 24/24
2007-07-10
2. Warunkiem obniżenia wpłaty jest terminowe uregulowanie należności za zrealizowaną
produkcję lub usługę oraz otrzymanie informacji o kwocie obniżenia.
3. Kwota obniżenia, o której mowa w ust. 1, stanowi iloczyn wskaźnika wynagrodzeń
niepełnosprawnych pracowników sprzedającego zaliczonych do znacznego
lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i wskaźnika udziału przychodów.
4. Wskaźnik wynagrodzeń niepełnosprawnych pra
Chciałbyś mieć wyszukiwarkę ofert pracy na swojej stronie czy blogu? Nic prostszego. Należy wejść na stronę kreatora wyszukiwarki ofert pracy i wybrać odpowiednie parametry (np. miasto, województwo, branża). Wygenerowany kod jest już gotowy do wstawienia na Twoją stronę.
Zobacz też: architekt - oferty pracy, doradca zawodowy - oferty pracy, instruktor - oferty pracy, lekarz - oferty pracy, mim - oferty pracy, nauczyciel - oferty pracy, psycholog - oferty pracy, starosta - oferty pracy, technik - oferty pracy, staż - informacje, Dobrze płatne zawody
Szukaj
-
Jak zrobić dobre pierwsze wrażenie na rozmowie kwalifikacyjnej
Zobacz pozostałe wideo poradniki dotyczące rozmowy kwalifikacyjnej: Jak opowiedzieć o przebiegu kariery zawodowej, by dostać pracę?Jak pokazać właściwą motywację do pracy podczas rozmowy kwalifikacyjnej?Jak…
- Pozostałe filmy wideo
- Jak szukać pracy? więcej
- Wredny klient więcej
- Zasady podawania dłoni więcej
- więcej
Poradniki
Rekrutacja
Stworzyć CV po angielsku to już nie taka wielka sztuka. Ale jak ubiegać się o pracę w języku japońskim, chińskim, tureck...
Zawody
W wielu dziedzinach kobiety osiągają znacznie większe sukcesy od mężczyzn. W ślad za sukcesami idą również czasem większ...


Dodaj uczelnię i kierunki
Dodaj CV
